Yer-Yön zarfları (İçeri, dışarı, ileri, geri, aşağı, yukarı) Test 2

Hangi cümlede yer-yön zarfı, bir hareketin yönünü belirtmektedir?

A) Yukarı katta oturuyorlar.
B) Geri adım atmamalıyız.
C) Dışarı kapıyı boyadık.
D) İleri görüşlü bir insandı.

Bu soruda, yer-yön zarfının bir hareketin yönünü belirttiği cümleyi bulmamız isteniyor. Yer-yön zarfları, eylemin veya hareketin nereye doğru yapıldığını bildiren kelimelerdir. Genellikle "-e, -de, -den" gibi hal eklerini almazlar ve bir fiili veya fiilimsiyi etkilerler. Başlıca yer-yön zarfları şunlardır: içeri, dışarı, ileri, geri, yukarı, aşağı, öte, beri.

Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Yukarı katta oturuyorlar.

  Buradaki "yukarı" kelimesi, "kat" ismini niteleyerek "yukarı kat" şeklinde bir sıfat tamlaması oluşturmuştur. Yani "yukarı" burada bir sıfattır. Ayrıca "oturmak" fiili bir hareketin yönünü değil, bir durumu belirtir. Dolayısıyla bu cümlede yer-yön zarfı yoktur.

• B) Geri adım atmamalıyız.

  Bu cümlede "geri" kelimesi, "adım atmak" fiilini (birleşik fiil) etkileyerek, adım atma eyleminin hangi yöne doğru yapıldığını (geriye doğru) belirtmektedir. "Geri" kelimesi burada herhangi bir ek almamış ve bir hareket fiilinin yönünü göstermektedir. Bu, yer-yön zarfının tanımına tam olarak uymaktadır.

• C) Dışarı kapıyı boyadık.

  "Dışarı" kelimesi burada "kapı" ismini niteleyerek "dışarı kapı" şeklinde bir sıfat tamlaması kurmuştur. Yani "dışarı" burada bir sıfattır (hangi kapı? dışarı kapı). Bir fiilin yönünü belirtmemektedir.

• D) İleri görüşlü bir insandı.

  "İleri" kelimesi burada "görüşlü" sıfatını niteleyerek "ileri görüşlü" şeklinde bir sıfat öbeği oluşturmuştur. Bu ifade, bir kişinin özelliğini belirtir, bir hareketin yönünü değil. Dolayısıyla "ileri" burada yer-yön zarfı olarak kullanılmamıştır.

Yukarıdaki incelemeler sonucunda, "geri" kelimesinin "adım atmak" fiilinin yönünü belirttiği tek seçenek B seçeneğidir.

Cevap B seçeneğidir.