Fiilde anlam (Kip) kayması nedir Test 2

10. "Öğrenciler yarın müzede toplanıyorlar." cümlesindeki kip kayması türü aşağıdakilerin hangisinde vardır?

A) Her sabah kahvaltıda yumurta yiyorum.
B) Gelecek ay İstanbul'a taşınıyoruz.
C) Akşamları genellikle yürüyüş yaparım.
D) Dün akşam film izledim.

Kip kayması (anlam kayması), bir fiilin çekimlendiği kipin (zamanın) anlamından farklı bir zaman veya anlamı ifade etmesidir. Yani, fiil bir kiple çekilirken, aslında başka bir kipin anlamını taşır.

• Öncelikle soru kökündeki cümleyi inceleyelim:

  "Öğrenciler yarın müzede toplanıyorlar."

  • Burada fiil "toplanıyorlar"dır. Bu fiil, şimdiki zaman kipi olan "-yor" ekiyle çekilmiştir.
  • Ancak cümlede yer alan "yarın" kelimesi, eylemin gelecekte gerçekleşeceğini belirtir.
  • Dolayısıyla, şimdiki zaman kipi (toplanıyorlar) gelecek zaman anlamında kullanılmıştır. Bu bir kip kaymasıdır. Bizden istenen, bu tür bir kip kaymasının hangi seçenekte olduğudur.

• Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

  • A) Her sabah kahvaltıda yumurta yiyorum.

    • Fiil "yiyorum"dur ve şimdiki zaman kipiyle (-yor) çekilmiştir.
    • Cümlede yer alan "Her sabah" ifadesi, eylemin her zaman tekrarlandığını, yani geniş zamanı ifade eder.
    • Burada şimdiki zaman kipi, geniş zaman anlamında kullanılmıştır. Bu da bir kip kaymasıdır, ancak soru kökündeki örnekten farklı bir türdür (soruda şimdiki zaman gelecek zaman anlamında kullanılmıştı).

  • B) Gelecek ay İstanbul'a taşınıyoruz.

    • Fiil "taşınıyoruz"dur ve şimdiki zaman kipiyle (-yor) çekilmiştir.
    • Cümlede yer alan "Gelecek ay" ifadesi, eylemin gelecekte gerçekleşeceğini belirtir.
    • Burada şimdiki zaman kipi, gelecek zaman anlamında kullanılmıştır. Bu durum, soru kökündeki "yarın müzede toplanıyorlar" cümlesindeki kip kayması türüyle tamamen aynıdır (şimdiki zaman kipi gelecek zaman anlamında kullanılmıştır).

  • C) Akşamları genellikle yürüyüş yaparım.

    • Fiil "yaparım"dır ve geniş zaman kipiyle (-r) çekilmiştir.
    • Cümlede yer alan "Akşamları genellikle" ifadesi de geniş zaman anlamını pekiştirir.
    • Burada kip kayması yoktur, kip kendi anlamında kullanılmıştır.

  • D) Dün akşam film izledim.

    • Fiil "izledim"dir ve görülen geçmiş zaman kipiyle (-di) çekilmiştir.
    • Cümlede yer alan "Dün akşam" ifadesi de geçmiş zaman anlamını pekiştirir.
    • Burada kip kayması yoktur, kip kendi anlamında kullanılmıştır.

• Sonuç olarak, soru kökündeki cümlede şimdiki zaman kipi gelecek zaman anlamında kullanılmıştır. B seçeneğinde de aynı durum söz konusudur.

Cevap B seçeneğidir.