Aşağıda, psikoloji ve sosyoloji derslerinde karşınıza çıkabilecek **"Uyma (Konformizm)"** konusunun ikinci aşama (Test 2) detaylarını içeren, HTML formatında hazırlanmış özet ders notu bulunmaktadır.
```html
Uyma (Konformizm) Ders Notu
Psikoloji: Uyma (Konformizm) - Ders Notu 2
Bireyin, kendi görüşlerini veya davranışlarını, gerçek ya da hayali bir grup baskısı sonucunda grubun standartlarına uydurma eğilimine uyma (konformizm) denir.
1. İnsanlar Neden Uyma Davranışı Gösterir?
- Bilgi Sağlayıcı Etki (Doğru Olma İsteği): Kişi, durum belirsiz olduğunda grubun bilgisinin kendisinden daha doğru olduğuna inanarak gruba uyar.
- Kuralsal (Normatif) Etki (Kabul Görme İsteği): Kişi, grup tarafından dışlanmamak, sevilmek veya onaylanmak için gruba uyar (Asch deneyi buna örnektir).
2. Uyma Davranışını Etkileyen Faktörler
- Grup Büyüklüğü: Grup üye sayısı arttıkça uyma davranışı artar. Ancak 3-5 kişiden sonra bu artış hızı yavaşlar.
- Söz Birliği (Görüş Birliği): Grupta tek bir kişi bile grubun geri kalanına karşı çıkarsa (aykırı ses), bireyin gruba uyma ihtimali ciddi oranda düşer.
- Grubun Statüsü ve Uzmanlığı: Grup üyeleri yüksek statülü veya uzman kişilerden oluşuyorsa uyma davranışı artar.
- Yüz Yüze Olma: Davranışın topluluk önünde sergilenmesi, gizli sergilenmesine oranla uyma davranışını artırır.
- Bağlanma: Bireyin gruba duyduğu hayranlık veya gruba ait olma isteği ne kadar fazlaysa uyma o kadar fazladır.
3. Kelman’a Göre Uyma Türleri
Sosyal psikolog Herbert Kelman, uyma davranışını üç farklı düzeyde incelemiştir:
- İtaat (Boyun Eğme): Kişi, ödül almak veya cezadan kaçmak için gruba uyar. Grubun etkisi ortadan kalktığında davranış da biter (Geçicidir).
- Özdeşleşme: Kişi, sevdiği veya hayran olduğu birine/gruba benzemek için uyar. İlişki devam ettiği sürece uyma devam eder.
- Benimseme (İçselleştirme): Kişi, grubun değerlerinin gerçekten doğru olduğuna inanır. Grup orada olmasa bile davranış kalıcı hale gelir (En güçlü uyma türüdür).
4. Klasik Deneyler: Asch Çizgi Deneyi
Solomon Asch tarafından yapılan bu deneyde; bireylerin, grubun yanlış olduğunu bile bile (çizgi boylarını karşılaştırırken) gruba nasıl uyum sağladığı kanıtlanmıştır. Bu deney, kuralsal (normatif) etkinin en büyük kanıtıdır.
Özet Hatırlatma: Belirsiz durumlarda "Bilgi Sağlayıcı Etki", net durumlarda ise "Kuralsal Etki" baskındır.
```
### Bu Notların Özeti (Kısa Maddeler):
* **Bilgi Sağlayıcı Etki:** "Onlar biliyordur" (Doğru olma arzusu).
* **Kuralsal Etki:** "Aramızda kalsın/Dışlanmayayım" (Kabul görme arzusu).
* **Grup Büyüklüğü:** 3-5 kişi kritik eşiktir.
* **Aykırı Ses:** Oy birliği bozulursa uyma azalır.
* **İtaat:** Ceza/Ödül odaklı, geçici.
* **Benimseme:** İnanç odaklı, kalıcı.
