9. "Yazar, romanında toplumsal sorunlara değiniyor." cümlesinin ögeleri aşağıdakilerden hangisidir?
A) Özne - Dolaylı Tümleç - Yüklem
B) Özne - Belirtili Nesne - Yüklem
C) Özne - Zarf Tümleci - Yüklem
D) Belirtisiz Nesne - Dolaylı Tümleç - Yüklem
Merhaba sevgili öğrenciler!
Cümle ögeleri, bir cümlenin anlamlı parçalarını bulmamızı sağlayan önemli bir konudur. Şimdi "Yazar, romanında toplumsal sorunlara değiniyor." cümlesinin ögelerini adım adım bulalım:
- 1. Yüklemi Bulalım: Bir cümlede işi, oluşu, hareketi veya yargıyı bildiren temel öge yüklemdir. Yüklem genellikle cümlenin sonunda bulunur.
- Bu cümlede yapılan iş "değinmek" eylemidir. Dolayısıyla, "değiniyor" kelimesi yüklemdir.
- 2. Özneyi Bulalım: Yükleme "kim?" veya "ne?" sorularını sorarak özneyi buluruz. Özne, yüklemdeki işi yapan veya yargının konusu olan varlıktır.
- "Değinen kim?" diye sorduğumuzda cevabı "Yazar" olur. O halde "Yazar" kelimesi öznedir.
- 3. Diğer Ögeleri Bulalım: Şimdi geriye kalan "romanında" ve "toplumsal sorunlara" kelime gruplarının hangi öge olduğunu tespit edelim.
- "romanında": Yükleme "Nerede değiniyor?" sorusunu sorduğumuzda "romanında" cevabını alırız. "-da/-de" ekini alan ve "nerede?" sorusuna cevap veren öge Dolaylı Tümleç (Yer Tamlayıcısı) olur.
- "toplumsal sorunlara": Yükleme "Neye değiniyor?" sorusunu sorduğumuzda "toplumsal sorunlara" cevabını alırız. "-a/-e" ekini alan ve "neye?" sorusuna cevap veren öge de Dolaylı Tümleç (Yönelme Tamlayıcısı) olur.
- 4. Seçenekleri Değerlendirelim: Cümlemizin ögeleri sırasıyla "Yazar (Özne) - romanında (Dolaylı Tümleç) - toplumsal sorunlara (Dolaylı Tümleç) - değiniyor (Yüklem)" şeklindedir. Seçeneklerdeki gibi iki dolaylı tümleç genellikle tek bir "Dolaylı Tümleç" başlığı altında toplanabilir.
- A) Özne - Dolaylı Tümleç - Yüklem: "Yazar" öznedir, "romanında" ve "toplumsal sorunlara" kelime grupları dolaylı tümleçtir, "değiniyor" ise yüklemdir. Bu seçenek, cümlemizin ögelerini doğru bir şekilde temsil etmektedir.
- B) Özne - Belirtili Nesne - Yüklem: Cümlede belirtili nesne yoktur. "Neyi?" sorusuna cevap veren bir öge bulunmamaktadır.
- C) Özne - Zarf Tümleci - Yüklem: Cümlede zarf tümleci yoktur. "Nasıl?", "Ne zaman?", "Ne kadar?", "Niçin?" gibi sorulara cevap veren bir öge bulunmamaktadır.
- D) Belirtisiz Nesne - Dolaylı Tümleç - Yüklem: Cümle özne ile başlamaktadır, belirtisiz nesne ile değil.
Bu adımları takip ettiğimizde, cümlenin ögelerinin Özne, Dolaylı Tümleç ve Yüklem olduğunu açıkça görürüz.
Cevap A seçeneğidir.
