Bitki hücrelerinde fotosentez sırasında gerçekleşen ışığa bağımlı reaksiyonlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Klorofil tarafından absorbe edilen ışık enerjisi elektronları uyarır
B) Su molekülleri fotoliz yoluyla parçalanır
C) ATP ve NADPH üretimi gerçekleşir
D) Karbon dioksit fiksasyonu meydana gelir
Merhaba sevgili öğrenciler!
Fotosentez, bitkilerin güneş ışığını kullanarak besin üretmesini sağlayan hayati bir süreçtir. Bu süreç iki ana aşamadan oluşur: ışığa bağımlı reaksiyonlar ve ışığa bağımsız reaksiyonlar (Calvin döngüsü). Sorumuz, ışığa bağımlı reaksiyonlarla ilgili yanlış ifadeyi bulmamızı istiyor. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Klorofil tarafından absorbe edilen ışık enerjisi elektronları uyarır: Bu ifade doğrudur. Işığa bağımlı reaksiyonların başlangıcında, klorofil pigmentleri güneş ışığını emer. Bu enerji, klorofildeki elektronları daha yüksek enerji seviyelerine uyarır ve bu elektronlar daha sonra bir elektron taşıma sistemine aktarılır.
- B) Su molekülleri fotoliz yoluyla parçalanır: Bu ifade de doğrudur. Işık enerjisi, su moleküllerini ($H_2O$) parçalayarak (fotoliz) elektron, proton ($H^+$) ve oksijen ($O_2$) üretir. Bu elektronlar, klorofilden ayrılan elektronların yerini doldurur. Oksijen ise atmosfere salınan bir yan üründür.
- C) ATP ve NADPH üretimi gerçekleşir: Bu ifade doğrudur. Elektronların elektron taşıma sistemi boyunca hareketi ve protonların tilakoit boşlukta birikimi, ATP sentaz enzimi aracılığıyla ATP (adenozin trifosfat) üretimini sağlar. Ayrıca, elektronlar ve protonlar, NADP$^+$ moleküllerini indirgeyerek NADPH (nikotinamid adenin dinükleotit fosfat) üretir. ATP ve NADPH, fotosentezin ışık bağımsız reaksiyonlarında kullanılacak enerji ve indirgeyici gücü sağlar.
- D) Karbon dioksit fiksasyonu meydana gelir: Bu ifade yanlıştır. Karbon dioksit fiksasyonu, yani atmosferdeki karbon dioksitin organik moleküllere (şekerlere) bağlanması, fotosentezin ışık bağımsız reaksiyonları (Calvin döngüsü) sırasında gerçekleşir. Bu reaksiyonlar, ışığa bağımlı reaksiyonlarda üretilen ATP ve NADPH'ı kullanarak karbon dioksiti indirger ve glikoz gibi organik bileşikler sentezler. Dolayısıyla, karbon dioksit fiksasyonu ışığa bağımlı reaksiyonların bir parçası değildir.
Bu açıklamalar ışığında, ışığa bağımlı reaksiyonlarda gerçekleşmeyen olayın karbon dioksit fiksasyonu olduğunu görüyoruz.
Cevap D seçeneğidir.
