Bir yazar, romanında şu cümleye yer vermiştir: "Evde ekmek yoktu, su yoktu, elektrik yoktu..."
Bu cümlede üç noktanın kullanım amacı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Alıntı yapıldığını göstermek
B) Benzer örneklerin sürdüğünü belirtmek
C) Tamamlanmamış cümleyi göstermek
D) Sözün arasında duraklamayı ifade etmek
Sevgili öğrenciler,
Bu soruda, bir yazarın romanında kullandığı "Evde ekmek yoktu, su yoktu, elektrik yoktu..." cümlesindeki üç noktanın (elipsin) kullanım amacını bulmamız isteniyor. Üç nokta, Türkçede farklı amaçlarla kullanılabilen önemli bir noktalama işaretidir. Şimdi bu cümleyi ve seçenekleri adım adım inceleyelim:
- Cümleyi Anlayalım: "Evde ekmek yoktu, su yoktu, elektrik yoktu..." cümlesi, evde birçok şeyin eksik olduğunu, yokluğun yaşandığını ifade ediyor. Yazar, "ekmek", "su", "elektrik" gibi temel ihtiyaçların yokluğunu sıralamış ve cümlenin sonuna üç nokta koymuştur.
- A) Alıntı yapıldığını göstermek: Bu kullanım, bir metinden yapılan alıntının bir kısmının atlandığını, yani cümlenin orijinal halinin daha uzun olduğunu belirtmek için kullanılır. Ancak bizim cümlemiz bir alıntıdan eksiltme değil, yazarın kendi kurduğu bir cümledir. Bu nedenle A seçeneği doğru değildir.
- B) Benzer örneklerin sürdüğünü belirtmek: Bu kullanım, bir sıralama yapıldığında (örneğin bir liste, bir dizi örnek) bu sıralamanın bitmediğini, benzer başka örneklerin de olduğunu ancak hepsinin yazılmadığını ifade eder. "Ekmek yoktu, su yoktu, elektrik yoktu..." ifadesi, bu yokluklar listesinin devam ettiğini, belki gazın, belki ısınmanın, belki de başka birçok şeyin de olmadığını ima etmektedir. Bu durum, cümlemizin anlamıyla çok iyi örtüşmektedir.
- C) Tamamlanmamış cümleyi göstermek: Bu kullanım, cümlenin dil bilgisi açısından eksik bırakıldığını, yükleminin veya temel bir öğesinin olmadığını belirtir. Örneğin, "Birden kapı açıldı ve..." gibi. Ancak bizim cümlemiz "Evde ekmek yoktu, su yoktu, elektrik yoktu" kısmı dil bilgisi açısından tamamlanmıştır. Üç nokta, cümlenin kendisinin değil, içerdiği örnekler listesinin tamamlanmadığını gösterir. Bu nedenle C seçeneği de doğru değildir.
- D) Sözün arasında duraklamayı ifade etmek: Bu kullanım, konuşmada veya yazıda bir duraksama, düşünme, tereddüt veya duygu yoğunluğunu belirtmek için kullanılır. Örneğin, "Ben... ben aslında öyle demek istememiştim." Bu cümlede bir duraklama hissi olsa da, üç noktanın asıl ve birincil amacı, yoklukların listesinin devam ettiğini ima etmektir. Duraklama, bu ima edilen devamlılığın bir sonucudur, asıl amaç değildir. Bu nedenle D seçeneği de birincil amaç değildir.
- Sonuç: Cümledeki "ekmek yoktu, su yoktu, elektrik yoktu" sıralaması, evdeki eksikliklerin sadece bu üçüyle sınırlı olmadığını, benzer başka eksikliklerin de olduğunu ima etmektedir. Bu da üç noktanın "benzer örneklerin sürdüğünü belirtmek" amacıyla kullanıldığını gösterir.
Cevap B seçeneğidir.
