Hangi cümlede belirtme sıfatı kullanılmıştır?
A) Mavi deniz dalgaları sahile vuruyordu.
B) Şu ev bizim eski komşumuza aitti.
C) Güzel bir gün geçirdik.
D) Yüksek dağlar karlarla kaplıydı.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bugünkü sorumuzda "belirtme sıfatı" kavramını öğrenecek ve cümlelerdeki sıfatları inceleyeceğiz. Hazırsanız, adım adım ilerleyelim:
- Belirtme Sıfatı Nedir?
- Sıfatlar, isimlerin önüne gelerek onları niteleyen veya belirten kelimelerdir.
- "Belirtme sıfatları" ise isimleri işaret, sayı, belirsizlik veya soru yoluyla belirten sıfatlardır. Yani, ismin "hangi?", "kaç?", "ne kadar?", "kim?" gibi sorularına cevap verirler.
- Belirtme sıfatları kendi içinde dört ana gruba ayrılır:
- İşaret Sıfatları: Varlıkları işaret ederek belirten sıfatlardır. (Bu, şu, o, öteki, beriki vb.)
- Sayı Sıfatları: Varlıkların sayısını, sırasını, oranını veya paylaştırmasını belirten sıfatlardır. (Bir, iki, üçüncü, yarım, beşer vb.)
- Belirsizlik Sıfatları (Belgisiz Sıfatlar): Varlıkları tam olarak değil, belirsiz bir şekilde belirten sıfatlardır. (Bazı, birçok, birkaç, her, tüm, bütün, falan, filan, herhangi bir vb.)
- Soru Sıfatları: Varlıkları soru yoluyla belirten sıfatlardır. (Nasıl, kaç, hangi, ne kadar vb.)
- Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Mavi deniz dalgaları sahile vuruyordu.
- Bu cümlede "mavi" kelimesi, "deniz dalgaları" isminin rengini, yani niteliğini belirtmektedir. Bu nedenle "mavi" bir "niteleme sıfatıdır". Cümlede belirtme sıfatı kullanılmamıştır.
- B) Şu ev bizim eski komşumuza aitti.
- Bu cümlede "şu" kelimesi, "ev" ismini işaret ederek belirtmektedir. "Hangi ev?" sorusuna "şu ev" cevabını verir. Bu nedenle "şu" bir "işaret sıfatıdır". İşaret sıfatları da belirtme sıfatları grubuna girer.
- Ayrıca "eski" kelimesi "komşu" isminin niteliğini belirttiği için "niteleme sıfatıdır".
- Bu cümlede "şu" kelimesi açıkça bir belirtme sıfatıdır.
- C) Güzel bir gün geçirdik.
- Bu cümlede "güzel" kelimesi, "gün" isminin niteliğini belirttiği için "niteleme sıfatıdır".
- "bir" kelimesi ise "gün" ismini belirsizlik yönünden belirtmektedir. "Herhangi bir gün" anlamında kullanıldığı için "belirsizlik sıfatıdır". Belirsizlik sıfatları da belirtme sıfatları grubuna girer.
- Bu cümlede de "bir" kelimesi bir belirtme sıfatı (belirsizlik sıfatı) olarak kullanılmıştır.
- D) Yüksek dağlar karlarla kaplıydı.
- Bu cümlede "yüksek" kelimesi, "dağlar" isminin niteliğini belirtmektedir. Bu nedenle "yüksek" bir "niteleme sıfatıdır". Cümlede belirtme sıfatı kullanılmamıştır.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, hem B hem de C seçeneğinde belirtme sıfatı bulunduğunu görüyoruz. Ancak sorunun amacı genellikle en belirgin veya doğrudan işaret etme/belirtme işlevi taşıyan sıfatı bulmaktır. B seçeneğindeki "şu" kelimesi, bir varlığı doğrudan işaret ederek belirten çok net bir "işaret sıfatı" örneğidir ve belirtme sıfatlarının en belirgin türlerinden biridir.
Cevap B seçeneğidir.
