Sevr Antlaşması'nın Osmanlı Devleti'nde onaylanması için hangi kurulun tasdiki gerektiği sorusu, Osmanlı Devleti'nin son dönemlerindeki anayasal yapısını ve siyasi süreçlerini anlamak açısından önemlidir. Şimdi bu soruyu adım adım inceleyelim:
-
Osmanlı Devleti'nin Anayasal Yapısı: Osmanlı Devleti, 1876'da ilan edilen ve 1908'de yeniden yürürlüğe giren Kanun-i Esasi (Anayasa) ile yönetilen bir anayasal monarşiydi. Bu anayasaya göre, devletin önemli kararları, özellikle de uluslararası antlaşmalar gibi konular, yasama organının onayı olmadan yürürlüğe giremezdi.
-
Meclis-i Mebusan'ın Rolü: Kanun-i Esasi'ye göre, uluslararası antlaşmaların geçerli olabilmesi ve yürürlüğe girebilmesi için halkın temsilcilerinden oluşan yasama organı olan Meclis-i Mebusan'ın tasdiki (onayı) şarttı. Bu, modern devletlerde parlamentoların uluslararası antlaşmaları onaylama yetkisine benzer bir durumdu. Meclis-i Mebusan, halkın iradesini temsil eden ve padişahın yetkilerini denetleyen bir kurumdu.
-
Diğer Seçeneklerin Değerlendirilmesi:
- B) Padişah: Padişah, antlaşmaları imzalayan makam olsa da, anayasal düzende bu tür önemli antlaşmaların tasdiki için yasama organının (Meclis-i Mebusan) onayı gerekiyordu. Padişahın yetkileri anayasa ile sınırlıydı.
- C) Heyet-i Vükela (Bakanlar Kurulu): Heyet-i Vükela, antlaşmanın hazırlanması, müzakeresi ve imzalanması sürecinde aktif rol oynardı. Ancak nihai tasdik yetkisi, yani antlaşmanın devlet adına bağlayıcı hale gelmesi için gerekli olan onay, yasama organına aitti.
- D) Saltanat Şurası: Saltanat Şurası, padişah tarafından toplanan, genellikle danışma niteliğinde bir meclisti. Sevr Antlaşması'nın imzalandığı dönemde (10 Ağustos 1920), Meclis-i Mebusan İtilaf Devletleri tarafından kapatılmış ve milletvekilleri tutuklanmıştı. Bu nedenle, Osmanlı Hükümeti, antlaşmayı görüşmek ve onaylamak için anayasal bir organ bulunmadığından, olağanüstü bir durum olarak Saltanat Şurası'nı toplamıştır. Ancak bu, anayasal olarak antlaşmaları tasdik etme yetkisi olan bir organ değildi; sadece mevcut koşullar altında bir danışma ve onay mercii olarak kullanılmıştır. Anayasal gereklilik Meclis-i Mebusan'ın onayıydı.
-
Sonuç: Sevr Antlaşması'nın Osmanlı Devleti'nde anayasal olarak onaylanması için Kanun-i Esasi'ye göre Meclis-i Mebusan'ın tasdiki gerekiyordu. Meclis-i Mebusan'ın kapalı olması nedeniyle Saltanat Şurası'nın toplanması, anayasal bir zorunluluktan ziyade, mevcut siyasi krizin bir sonucuydu ve bu durum antlaşmanın hukuki meşruiyetini de tartışmalı hale getirmiştir.
Cevap A seçeneğidir.
