Temel ve türetilmiş büyüklükler konu anlatımı TYT Test 2

I. Elektrik yükü
II Manyetik akı
III. Potansiyel fark
IV. Madde miktarı
Yukarıdaki büyüklüklerden hangileri temel büyüklük değildir?

A) Yalnız I
B) I, II ve III
C) II ve III
D) I, II, III ve IV

Merhaba sevgili öğrenciler!

Bu soruda, fizik biliminde kullandığımız büyüklükleri "temel" ve "türetilmiş" olarak ayırmamız isteniyor. Gelin, bu kavramları hatırlayarak ve her bir seçeneği tek tek inceleyerek doğru cevaba ulaşalım.

• Temel Büyüklükler Nedir?

  Fizikte, diğer büyüklüklerden türetilemeyen, kendi başlarına tanımlanabilen ve uluslararası kabul görmüş 7 adet temel büyüklük vardır. Bunlar:

  • Kütle (birimi: kilogram, kg)
  • Uzunluk (birimi: metre, m)
  • Zaman (birimi: saniye, s)
  • Sıcaklık (birimi: Kelvin, K)
  • Akım şiddeti (birimi: Amper, A)
  • Madde miktarı (birimi: mol)
  • Işık şiddeti (birimi: kandela, cd)

  Bu 7 büyüklük dışındaki tüm büyüklükler, temel büyüklükler kullanılarak tanımlanan türetilmiş büyüklüklerdir.

• Şimdi sorudaki büyüklükleri tek tek inceleyelim:
• I. Elektrik yükü:

  Elektrik yükü, temel büyüklüklerden olan "akım şiddeti" ($I$) ve "zaman" ($t$) kullanılarak türetilir. Formülü $Q = I \cdot t$ şeklindedir. Dolayısıyla, elektrik yükü temel bir büyüklük değildir, türetilmiş bir büyüklüktür.

• II. Manyetik akı:

  Manyetik akı, manyetik alan şiddeti, alan gibi birçok farklı büyüklük kullanılarak tanımlanır. Örneğin, manyetik akı birimi olan Weber ($Wb$), Volt çarpı saniye ($V \cdot s$) olarak da ifade edilebilir. Volt ve saniye ise temel büyüklükler değildir. Bu nedenle manyetik akı da temel bir büyüklük değildir, türetilmiş bir büyüklüktür.

• III. Potansiyel fark (Gerilim):

  Potansiyel fark, birim yük başına yapılan iş olarak tanımlanır ($V = W/Q$). İş ve yük ise temel büyüklükler değildir. Örneğin, işin birimi Joule ($J$), yükün birimi Coulomb ($C$) ve potansiyel farkın birimi Volt ($V$) türetilmiş birimlerdir. Potansiyel fark da temel bir büyüklük değildir, türetilmiş bir büyüklüktür.

• IV. Madde miktarı:

  Yukarıda da belirttiğimiz gibi, madde miktarı (birimi mol), uluslararası kabul görmüş 7 temel büyüklükten biridir. Dolayısıyla, madde miktarı temel bir büyüklüktür.

• Sonuç:

  İncelemelerimize göre, I (Elektrik yükü), II (Manyetik akı) ve III (Potansiyel fark) temel büyüklükler değildir. Madde miktarı ise temel bir büyüklüktür.

  Soru bizden "temel büyüklük değildir" olanları istediği için, I, II ve III numaralı büyüklükleri seçmeliyiz.

Cevap B seçeneğidir.