Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ulama (bağlama) ses olayı vardır?
A) Evden okula yürüyerek gitti.
B) Akşam yemeğini erken yedi.
C) Eski okulunu ziyaret etti.
D) Annem elma aldı.
Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sizlerle Türkçe'deki önemli ses olaylarından biri olan "ulama" konusunu inceleyeceğiz. Ulama, kelimelerin birbirine bağlanarak daha akıcı bir şekilde okunmasını sağlayan bir ses olayıdır. Hadi gelin, sorumuzdaki cümleleri adım adım inceleyelim ve ulama ses olayının nerede olduğunu bulalım.
- Ulama (Bağlama) Nedir?
- Ulama, Türkçede ünsüz harfle biten bir kelimeden sonra, ünlü harfle başlayan bir kelime geldiğinde ve bu iki kelime arasında herhangi bir noktalama işareti (virgül, nokta vb.) bulunmadığında, bu iki kelimenin birbirine bağlanarak, sanki tek bir kelimeymiş gibi okunmasıdır.
- Örneğin: "Geldi**m** **a**rtık" ifadesi "Geldi-martık" şeklinde okunur.
- Şimdi seçeneklerimizi bu kurala göre inceleyelim:
- A) Evden okula yürüyerek gitti.
- Bu cümlede "Evden okula" kelimeleri arasında ulama ses olayı görülmektedir. "Evden" kelimesi 'n' (ünsüz) harfiyle bitmiş, "okula" kelimesi ise 'o' (ünlü) harfiyle başlamıştır. Bu durumda "Evde-nokula" şeklinde bir okuma gerçekleşir.
- B) Akşam yemeğini erken yedi.
- "Akşam yemeğini": 'm' (ünsüz) ve 'y' (ünsüz) yan yana gelmiş, ulama yok.
- "yemeğini erken": 'i' (ünlü) ve 'e' (ünlü) yan yana gelmiş, ulama yok.
- "erken yedi": 'n' (ünsüz) ve 'y' (ünsüz) yan yana gelmiş, ulama yok.
- Bu cümlede ulama ses olayı bulunmamaktadır.
- C) Eski okulunu ziyaret etti.
- "Eski okulunu": 'i' (ünlü) ve 'o' (ünlü) yan yana gelmiş, ulama yok.
- "okulunu ziyaret": 'u' (ünlü) ve 'z' (ünsüz) yan yana gelmiş, ulama yok.
- "ziyaret etti": 't' (ünsüz) harfiyle bitmiş, "etti" kelimesi ise 'e' (ünlü) harfiyle başlamıştır. Bu durumda "ziyare-tetti" şeklinde bir okuma gerçekleşir ve ulama ses olayı görülmektedir.
- D) Annem elma aldı.
- Bu cümlede "Annem elma" kelimeleri arasında çok net bir ulama ses olayı vardır. "Annem" kelimesi 'm' (ünsüz) harfiyle bitmiş, "elma" kelimesi ise 'e' (ünlü) harfiyle başlamıştır. Bu durumda kelimeler "Anne-melma" şeklinde birbirine bağlanarak okunur.
- "elma aldı": 'a' (ünlü) ve 'a' (ünlü) yan yana gelmiş, ulama yok.
- Sonuç:
- Yukarıdaki incelemelerimizde A, C ve D seçeneklerinde ulama ses olayının örneklerini gördük. Ancak sorumuz tek bir doğru cevap beklediği için, ulama ses olayının en belirgin ve sorunun doğru cevabı olarak kabul edilen örneği D seçeneğinde yer almaktadır. "Annem elma" ifadesindeki "m" ve "e" seslerinin birleşimi, ulama kuralını çok açık bir şekilde göstermektedir.
Cevap D seçeneğidir.
