10. "İkinci el eşya almak isteyenler bu mağazaya uğramalı."
Bu cümlede geçen "ikinci" sözcüğünün türü ve görevi nedir?
A) Asıl sayı sıfatı - miktar belirtir
B) Sıra sayı sıfatı - sıra belirtir
C) Üleştirme sayı sıfatı - paylaştırma belirtir
D) Kesir sayı sıfatı - bölüm belirtir
Merhaba sevgili öğrencilerim!
Bugünkü sorumuzda "ikinci" sözcüğünün türünü ve görevini bulacağız. Cümlemizi tekrar inceleyelim:
"İkinci el eşya almak isteyenler bu mağazaya uğramalı."
- Öncelikle, cümlede geçen "ikinci" sözcüğünün hangi kelimeyi nitelediğine bakalım. "İkinci" kelimesi, "el eşya" ifadesinin önünde yer alarak bu eşyanın bir özelliğini belirtmektedir. Burada "el" kelimesi ile birleşerek "ikinci el" şeklinde bir tamlama oluşturmuştur.
- "İkinci" kelimesi, "birinci", "üçüncü", "beşinci" gibi kelimelerle aynı yapıdadır. Bu tür kelimeler, bir varlığın veya durumun sırasını belirtmek için kullanılır. Örneğin, bir yarışta "birinci", "ikinci", "üçüncü" gibi dereceler olur.
- Türkçede isimlerin sırasını belirten sayılara Sıra Sayı Sıfatı denir. Bu sıfatlar, isme sorulan "kaçıncı?" sorusuna cevap verir. Cümlemizde "kaçıncı el eşya?" diye sorduğumuzda "ikinci el eşya" cevabını alırız.
- "İkinci" kelimesi, "el eşya" isminin sırasını belirttiği için türü "Sıra Sayı Sıfatı"dır. Görevi ise "sıra belirtmek"tir.
- Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Asıl sayı sıfatı - miktar belirtir: Asıl sayı sıfatları (bir, iki, üç vb.) varlıkların sayısını, miktarını belirtir. "İkinci" kelimesi miktar değil, sıra belirtir. Bu nedenle A seçeneği yanlıştır.
- B) Sıra sayı sıfatı - sıra belirtir: "İkinci" kelimesi, "el" kelimesinin sırasını (birinci el değil, ikinci el) belirtir ve tam olarak bu tanıma uyar. Bu nedenle B seçeneği doğrudur.
- C) Üleştirme sayı sıfatı - paylaştırma belirtir: Üleştirme sayı sıfatları (ikişer, üçer vb.) paylaştırma veya gruplama anlamı taşır. "İkinci" kelimesi paylaştırma belirtmez. Bu nedenle C seçeneği yanlıştır.
- D) Kesir sayı sıfatı - bölüm belirtir: Kesir sayı sıfatları (yarım, çeyrek, üçte bir vb.) bir bütünün parçasını veya oranını belirtir. "İkinci" kelimesi bölüm belirtmez. Bu nedenle D seçeneği yanlıştır.
Gördüğümüz gibi, "ikinci" sözcüğü, "el eşya" ifadesinin sırasını belirterek bir Sıra Sayı Sıfatı görevi üstlenmiştir.
Cevap B seçeneğidir.
