Bir akarsu ekosisteminde su sıcaklığı, akış hızı, çözünmüş oksijen miktarı ve besin tuzları konsantrasyonu gibi faktörler canlıların dağılımını etkiler. Aşağıdaki grafiklerden hangisi akarsuyun kaynağından ağzına doğru çözünmüş oksijen miktarındaki değişimi doğru şekilde gösterir?
A) Sürekli artan grafikBir akarsu ekosisteminde çözünmüş oksijen miktarı, akarsuyun kaynağından ağzına doğru ilerledikçe çeşitli çevresel faktörlere bağlı olarak değişim gösterir. Bu değişimi adım adım inceleyelim:
Akarsuyun kaynak bölgesi genellikle yüksek rakımlı, soğuk ve hızlı akışlıdır. Bu bölgedeki su, şelaleler ve hızlı akıntılar nedeniyle havayla yoğun bir şekilde karışır (havalanma). Soğuk su, daha fazla oksijen çözebilme kapasitesine sahiptir. Ayrıca, organik madde miktarı genellikle düşüktür, bu da oksijen tüketen ayrıştırıcı faaliyetlerin az olduğu anlamına gelir. Bu nedenlerle, kaynak bölgesinde çözünmüş oksijen miktarı genellikle yüksek seviyelerdedir.
Akarsu, kaynağından uzaklaştıkça genellikle daha genişler, akış hızı bir miktar azalır ve su sıcaklığı artmaya başlar. Bu bölgelerde, güneş ışığı daha fazla nüfuz edebilir ve besin maddeleri (kaynak bölgesine göre) artabilir. Bu durum, su bitkileri ve algler gibi birincil üreticilerin (fotosentez yapan canlılar) çoğalmasına olanak tanır. Fotosentez, suya oksijen salgıladığı için, bu bölgede çözünmüş oksijen miktarı bir miktar daha artabilir veya yüksek seviyelerde kalabilir. Bu, akarsuyun genelindeki en yüksek oksijen seviyelerinin görüldüğü yer olabilir.
Akarsu, denize veya büyük bir göle döküldüğü ağız bölgesine yaklaştıkça, su sıcaklığı genellikle en yüksek seviyelerdedir ve akış hızı oldukça yavaştır. Yavaş akış, havalanmayı azaltır. Ayrıca, akarsu boyunca biriken organik madde miktarı (tarım alanlarından, yerleşim yerlerinden gelen atıklar vb.) artar. Bu organik maddelerin ayrıştırılması, bakteriler ve diğer mikroorganizmalar tarafından yoğun oksijen tüketimi gerektirir. Yüksek sıcaklık, suyun oksijen çözme kapasitesini düşürürken, artan ayrıştırıcı faaliyetler oksijen tüketimini artırır. Bu faktörlerin birleşimi, ağız bölgesinde çözünmüş oksijen miktarının önemli ölçüde azalmasına neden olur.
Bu analiz, akarsuyun kaynağından ağzına doğru çözünmüş oksijen miktarının önce artıp (veya yüksek seviyelerde kalıp) sonra azaldığını gösterir. Bu nedenle, doğru grafiğin önce artan, sonra azalan bir eğriye sahip olması gerekir.
Cevap C seçeneğidir.
