Su ekosistemleri 10. sınıf biyoloji Test 1

Denizel besin zincirinde enerji akışı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Enerjinin büyük kısmı bir üst trofik düzeye aktarılır
B) Besin zinciri ne kadar kısaysa enerji kaybı o kadar az olur
C) Üreticilerden tüketicilere doğru enerji miktarı artar
D) Enerjinin %90'ı bir sonraki trofik düzeye geçer

Denizel besin zincirinde enerji akışı, ekosistemlerin temel işleyişini anlamamız için çok önemlidir. Enerji, besin zinciri boyunca bir trofik düzeyden diğerine aktarılırken önemli kayıplara uğrar. Bu kayıplar, yaşamın devamlılığı ve ekosistemlerin yapısı üzerinde büyük etkiye sahiptir.

Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Enerjinin büyük kısmı bir üst trofik düzeye aktarılır

  Bu ifade yanlıştır. Ekolojide "Yüzde On Kuralı" veya "Lindeman Yasası" olarak bilinen bir prensip vardır. Buna göre, bir trofik düzeyden bir sonraki trofik düzeye enerjinin sadece yaklaşık %10'u aktarılır. Geri kalan %90'lık kısım ise metabolik faaliyetler (solunum, hareket, ısı kaybı) ve sindirilemeyen atıklar yoluyla çevreye ısı olarak kaybedilir. Dolayısıyla, enerjinin büyük kısmı değil, küçük bir kısmı aktarılır.

• B) Besin zinciri ne kadar kısaysa enerji kaybı o kadar az olur

  Bu ifade doğrudur. Yukarıda bahsettiğimiz %10 kuralına göre, her trofik düzey geçişinde enerjinin %90'ı kaybolur. Bu durumda, besin zinciri ne kadar uzun olursa, o kadar çok enerji aktarımı gerçekleşir ve her aktarımda büyük miktarda enerji kaybedilir. Örneğin, üreticiden otçula, oradan etçile ve sonra da ikincil etçile giden uzun bir zincirde, her adımda %90 enerji kaybı yaşanır. Zincir ne kadar kısa olursa (örneğin, üreticiden doğrudan birincil tüketiciye), o kadar az enerji aktarımı ve dolayısıyla o kadar az kümülatif enerji kaybı olur. Bu nedenle, kısa besin zincirleri enerji verimliliği açısından daha avantajlıdır.

• C) Üreticilerden tüketicilere doğru enerji miktarı artar

  Bu ifade yanlıştır. Tam tersine, üreticilerden (fotosentez yapan canlılar) tüketicilere doğru ilerledikçe, her trofik düzeyde enerji kaybı yaşandığı için toplam enerji miktarı azalır. Besin piramitleri de bu durumu açıkça gösterir; piramidin tabanında (üreticiler) en fazla enerji bulunurken, tepeye doğru (üst düzey tüketiciler) enerji miktarı giderek azalır.

• D) Enerjinin %90'ı bir sonraki trofik düzeye geçer

  Bu ifade yanlıştır. Daha önce de belirttiğimiz gibi, enerjinin yaklaşık %10'u bir sonraki trofik düzeye aktarılırken, %90'ı çeşitli yollarla (metabolik faaliyetler, ısı kaybı vb.) kaybedilir. Bu, ekosistemlerdeki enerji akışının temel prensiplerinden biridir.

Yukarıdaki açıklamalar ışığında, denizel besin zincirinde enerji akışı ile ilgili doğru ifade B seçeneğidir.

Cevap B seçeneğidir.