5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde farklı türde bir isim tamlaması kullanılmıştır?
A) Çelik tencere yemek pişirmek için ideal.
B) Ahşap kapı yıllara meydan okuyordu.
C) Altın bilezik hediyesi onu çok mutlu etti.
D) Çocuğun defteri oldukça düzenliydi.
Sevgili öğrenciler, bu soruda bizden farklı türde bir isim tamlaması kullanılan cümleyi bulmamız isteniyor. Öncelikle "isim tamlaması" ve "sıfat tamlaması" kavramlarını hatırlayalım:
- İsim Tamlaması: En az iki ismin bir araya gelerek oluşturduğu, anlamca birbirini tamamlayan söz öbeğidir. Tamlayan ve tamlanan olmak üzere iki bölümden oluşur. Kendi içinde belirtili, belirtisiz ve zincirleme isim tamlaması gibi türleri vardır.
- Sıfat Tamlaması: Bir ismin önüne gelerek onu niteleyen (nasıl?) veya belirten (hangi? kaç?) bir sıfatla kurulur. Sıfat tamlamaları, isim tamlamalarıyla karıştırılmamalıdır.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Çelik tencere yemek pişirmek için ideal.
- Burada "tencere" isimdir. "Çelik" kelimesi, tencerenin neyden yapıldığını, yani nasıl bir tencere olduğunu belirtir. "Nasıl tencere?" sorusuna "çelik tencere" cevabını veririz. Bu bir sıfat tamlamasıdır. "Çelik" kelimesi burada sıfat görevindedir.
- B) Ahşap kapı yıllara meydan okuyordu.
- Burada "kapı" isimdir. "Ahşap" kelimesi, kapının neyden yapıldığını, yani nasıl bir kapı olduğunu belirtir. "Nasıl kapı?" sorusuna "ahşap kapı" cevabını veririz. Bu da bir sıfat tamlamasıdır. "Ahşap" kelimesi burada sıfat görevindedir.
- C) Altın bilezik hediyesi onu çok mutlu etti.
- Burada "bilezik" isimdir. "Altın" kelimesi, bileziğin neyden yapıldığını, yani nasıl bir bilezik olduğunu belirtir. "Nasıl bilezik?" sorusuna "altın bilezik" cevabını veririz. Bu da bir sıfat tamlamasıdır. "Altın" kelimesi burada sıfat görevindedir.
- D) Çocuğun defteri oldukça düzenliydi.
- Burada "çocuk" tamlayan, "defter" ise tamlanandır. "Çocuk" kelimesi "-un" tamlayan ekini, "defter" kelimesi ise "-i" tamlanan ekini almıştır. "Neyin defteri?" sorusuna "çocuğun defteri" cevabını veririz. Bu, tamlayanın ve tamlananın ek aldığı bir belirtili isim tamlamasıdır.
Gördüğümüz gibi A, B ve C seçeneklerinde bir ismin özelliğini belirten sıfat tamlamaları varken, D seçeneğinde tamlayan ve tamlanan eklerini almış gerçek bir isim tamlaması (belirtili isim tamlaması) bulunmaktadır. Bu nedenle farklı türde olan D seçeneğidir.
Cevap D seçeneğidir.
