9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde belirtisiz isim tamlaması kullanılmıştır?
A) Annemin yemekleri çok lezzetli olur.
B) Çocukların oyun alanı oldukça genişti.
C) Okul servisi her sabah zamanında gelirdi.
D) Bahçe kapısının rengi solmuştu.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, Türkçenin önemli konularından biri olan "belirtisiz isim tamlaması"nı bulmamız isteniyor. Öncelikle belirtisiz isim tamlamasının ne olduğunu hatırlayalım:
- Belirtisiz isim tamlaması: İki isimden oluşur. Birinci isim (tamlayan) ek almaz, ikinci isim (tamlanan) ise iyelik eki (-ı, -i, -u, -ü) alır. Tamlanana sorulan "ne?" sorusuna cevap verir. Örneğin: "okul yolu" (Ne yolu? Okul yolu).
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Annemin yemekleri çok lezzetli olur.
- Buradaki isim tamlaması "Annemin yemekleri"dir.
- "Annemin" kelimesi tamlayan ekini (-in) almıştır. "Yemekleri" kelimesi ise iyelik eki (-i) almıştır.
- Tamlayan da ek aldığı için bu bir belirtili isim tamlamasıdır. Bu nedenle A seçeneği doğru cevap değildir.
- B) Çocukların oyun alanı oldukça genişti.
- Buradaki isim tamlaması "Çocukların oyun alanı"dır.
- "Çocukların" kelimesi tamlayan ekini (-ın) almıştır. "Oyun alanı" kelime grubu ise tamlanan görevindedir.
- Bu tamlama, tamlayanın ek alması nedeniyle belirtili isim tamlamasıdır.
- "Oyun alanı" kelime grubu kendi içinde bir belirtisiz isim tamlaması olsa da (Ne alanı? Oyun alanı), cümlenin ana tamlaması "Çocukların oyun alanı" şeklinde belirtili bir yapıdadır. Soru, doğrudan belirtisiz isim tamlaması kullanılan cümleyi aramaktadır. Bu nedenle B seçeneği doğru cevap değildir.
- C) Okul servisi her sabah zamanında gelirdi.
- Buradaki isim tamlaması "Okul servisi"dir.
- "Okul" kelimesi tamlayan görevindedir ve ek almamıştır.
- "Servisi" kelimesi tamlanan görevindedir ve iyelik eki (-i) almıştır.
- Tamlanana "Ne servisi?" diye sorduğumuzda "Okul servisi" cevabını alırız.
- Bu tanıma tamamen uyan bir belirtisiz isim tamlamasıdır. Bu nedenle C seçeneği doğru cevaptır.
- D) Bahçe kapısının rengi solmuştu.
- Buradaki isim tamlaması "Bahçe kapısının rengi"dir.
- Bu tamlama, üç isimden oluştuğu ve iç içe geçtiği için zincirleme isim tamlamasıdır.
- "Bahçe kapısı" kendi içinde bir belirtisiz isim tamlaması olsa da (Ne kapısı? Bahçe kapısı), "Bahçe kapısının rengi" bir bütün olarak zincirleme bir yapıdır. Soru, doğrudan belirtisiz isim tamlaması kullanılan cümleyi aramaktadır. Bu nedenle D seçeneği doğru cevap değildir.
Gördüğünüz gibi, C seçeneğindeki "Okul servisi" kelime grubu, belirtisiz isim tamlamasının tüm özelliklerini taşımaktadır.
Cevap C seçeneğidir.
