Hücrede üretilen proteinlerin hücre dışına salgılanma sürecinde sırasıyla hangi organeller görev alır?
A) Granüllü endoplazmik retikulum - Golgi cisimciği
B) Granülsüz endoplazmik retikulum - Lizozom
C) Golgi cisimciği - Granüllü endoplazmik retikulum
D) Lizozom - Koful
Hücrede üretilen proteinlerin hücre dışına salgılanma süreci, hücrenin karmaşık ve düzenli işleyişinin güzel bir örneğidir. Bu süreçte belirli organeller, proteinlerin doğru şekilde sentezlenmesi, işlenmesi, paketlenmesi ve nihayetinde hücre dışına gönderilmesi için sırasıyla görev alır.
- Protein Sentezi ve İlk İşleme: Hücre dışına salgılanacak veya hücre zarına yerleşecek proteinlerin sentezi, sitoplazmada serbest halde bulunan ribozomlar yerine, Granüllü Endoplazmik Retikulum (GER) üzerinde bulunan ribozomlarda başlar. Protein sentezlenirken, GER lümenine (iç boşluğuna) doğru itilir. Burada proteinler katlanır, disülfit bağları oluşur ve ilk glikozilasyon (şeker eklenmesi) gibi modifikasyonlar geçirir. GER, proteinlerin kalitesini kontrol eden bir "fabrika" gibidir.
- Taşıma ve Son İşleme: Granüllü Endoplazmik Retikulum'da işlenen proteinler, küçük taşıyıcı veziküller (kesecikler) aracılığıyla Golgi Cisimciği'ne taşınır. Golgi cisimciği, proteinleri daha fazla işler, sınıflandırır ve son hedeflerine göre paketler. Golgi'de proteinlere ek glikozilasyonlar yapılabilir, proteolitik kesimler gerçekleşebilir ve proteinler hücre dışına salgılanmak üzere özel salgı veziküllerine yüklenir.
- Hücre Dışına Salgılama: Golgi'den ayrılan salgı vezikülleri, hücre zarına doğru hareket eder, zarla birleşir ve içindeki proteinleri hücre dışına boşaltır.
Bu sıralama göz önüne alındığında:
- A) Granüllü endoplazmik retikulum - Golgi cisimciği: Bu seçenek, protein salgılama yolundaki doğru organel sırasını göstermektedir.
- B) Granülsüz endoplazmik retikulum - Lizozom: Granülsüz endoplazmik retikulum genellikle lipid sentezi, detoksifikasyon ve kalsiyum depolama gibi görevlerde bulunur, protein salgılama yolunda doğrudan yer almaz. Lizozomlar ise hücre içi sindirimden sorumludur.
- C) Golgi cisimciği - Granüllü endoplazmik retikulum: Bu seçenek, organellerin sırasını ters vermiştir. Proteinler önce GER'de işlenir, sonra Golgi'ye gider.
- D) Lizozom - Koful: Lizozomlar sindirim organelleridir. Kofullar (özellikle bitki hücrelerinde büyük) depolama ve atık yönetimi gibi çeşitli görevlere sahiptir, ancak protein salgılama yolunun anahtar organelleri değildir.
Cevap A seçeneğidir.
