CRISPR teknolojisinin insan hayatına potansiyel katkıları Test 2

CRISPR-Cas9 sistemi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Bakterilerin bağışıklık sisteminden esinlenilmiştir
B) Hedef DNA dizilerini kesmek için kullanılır
C) RNA molekülü hedef tanımasında görev alır
D) Sadece insan hücrelerinde çalışır

Merhaba sevgili öğrenciler,

CRISPR-Cas9 sistemi, modern biyolojinin en heyecan verici keşiflerinden biridir ve genetik mühendisliği alanında devrim yaratmıştır. Bu soruda, bu sistemle ilgili verilen ifadeleri tek tek inceleyerek hangisinin yanlış olduğunu bulacağız.

• A) Bakterilerin bağışıklık sisteminden esinlenilmiştir

  Bu ifade doğrudur. CRISPR-Cas9 sistemi, aslında bakterilerin ve arkelerin virüslere (bakteriyofajlara) ve diğer yabancı genetik materyallere karşı geliştirdiği doğal bir savunma mekanizmasıdır. Bakteriler, daha önce karşılaştıkları virüslerin DNA parçalarını kendi genomlarına kaydederler (CRISPR dizileri). Bu "hafıza" sayesinde, aynı virüsle tekrar karşılaştıklarında, Cas proteinleri bu dizileri kullanarak virüs DNA'sını tanır ve keserek etkisiz hale getirir. Bilim insanları bu doğal sistemi alıp gen düzenleme aracı olarak uyarlamışlardır.

• B) Hedef DNA dizilerini kesmek için kullanılır

  Bu ifade doğrudur. CRISPR-Cas9 sisteminin temel işlevi, Cas9 enziminin (veya benzeri Cas proteinlerinin) bir "moleküler makas" gibi davranarak, önceden belirlenmiş belirli bir DNA dizisini kesmesidir. Bu kesim, genetik materyalin çıkarılması, eklenmesi veya değiştirilmesi için bir başlangıç noktası oluşturur.

• C) RNA molekülü hedef tanımasında görev alır

  Bu ifade doğrudur. CRISPR-Cas9 sisteminde, "rehber RNA" (guide RNA veya gRNA) adı verilen özel bir RNA molekülü bulunur. Bu RNA molekülü, hedef DNA dizisine tamamlayıcı olacak şekilde tasarlanır. Rehber RNA, Cas9 enzimini DNA üzerindeki tam olarak kesilmesi gereken yere yönlendirir. Yani, Cas9'un nereyi keseceğini RNA molekülü belirler.

• D) Sadece insan hücrelerinde çalışır

  Bu ifade yanlıştır. CRISPR-Cas9 sistemi, inanılmaz derecede çok yönlü bir araçtır ve sadece insan hücreleriyle sınırlı değildir. Bakteriler, bitkiler, mantarlar, böcekler, balıklar, fareler ve diğer birçok organizmanın hücrelerinde başarıyla kullanılmıştır. Bu sistemin evrensel yapısı, onu geniş bir araştırma ve uygulama yelpazesi için değerli kılmaktadır. İnsan hücrelerinde de çalışır, ancak "sadece" insan hücrelerinde çalışır demek doğru değildir.

Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, CRISPR-Cas9 sisteminin sadece insan hücrelerinde çalıştığı ifadesi yanlıştır.

Cevap D seçeneğidir.