Aşağıdaki özelliklerden hangisi hem realizm hem de natüralizm akımı için ortaktır?
A) Determinizm anlayışını benimseme
B) İdealize edilmiş tiplere yer verme
C) Gözlem ve deney yöntemini kullanma
D) Toplumu düzeltmeyi amaçlama
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda realizm (gerçekçilik) ve natüralizm (doğalcılık) akımlarının ortak özelliklerini bulmamız isteniyor. Her iki akım da edebiyatta gerçekliği yansıtma amacı güder ancak bunu farklı yaklaşımlarla yaparlar. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Determinizm anlayışını benimseme: Determinizm, insan iradesinin kalıtım ve çevre gibi faktörler tarafından belirlendiği düşüncesidir. Bu anlayış, özellikle natüralizm akımının temel özelliklerinden biridir. Natüralist yazarlar, karakterlerinin davranışlarını ve kaderlerini kalıtım ve çevresel koşullarla açıklarlar. Realizmde çevre ve kalıtım önemli olsa da, natüralizmdeki kadar katı ve merkezi bir determinizm anlayışı yoktur. Bu nedenle, bu özellik her iki akım için de ortak değildir.
- B) İdealize edilmiş tiplere yer verme: İdealize edilmiş tipler, kusursuz, mükemmel veya kahramanlaştırılmış karakterlerdir. Hem realizm hem de natüralizm akımları, idealize edilmiş tiplere karşıdır. Onlar, sıradan, gerçekçi, toplumun her kesiminden insanları, tüm iyi ve kötü yönleriyle, hatta natüralizmde çirkin ve hastalıklı yönleriyle ele almayı tercih ederler. Bu nedenle, bu özellik ortak değildir, aksine her iki akımın da kaçındığı bir durumdur.
- C) Gözlem ve deney yöntemini kullanma: Bu, her iki akım için de ortak olan en güçlü özelliktir.
- Realizm: Realist yazarlar, tıpkı bir bilim insanı gibi toplumu ve insanı dikkatle gözlemlerler. Gördüklerini, duyduklarını ve hissettiklerini detaylı betimlemelerle, nesnel bir bakış açısıyla eserlerine yansıtırlar. Gözlem, realizmin temelidir.
- Natüralizm: Natüralizm, realizmin daha ileri ve bilimsel bir uzantısıdır. Natüralist yazarlar, gözlemin yanı sıra, yazarın bir bilim insanı gibi "deney" yaptığını savunurlar. Emile Zola'nın "Deneysel Roman" teorisine göre, yazar karakterleri belirli koşullar altında inceler ve onların bu koşullara nasıl tepki verdiğini gözlemler. Bu, bilimsel bir laboratuvarda yapılan deneye benzetilir. Dolayısıyla, hem gözlem hem de bilimsel bir yaklaşımla "deney" natüralizmin merkezindedir. Realizmdeki gözlem ve natüralizmdeki gözlemle birleşen deney, her iki akımın da gerçekliği bilimsel bir nesnellikle ele alma çabasını gösterir.
- D) Toplumu düzeltmeyi amaçlama: Ne realizm ne de natüralizm doğrudan toplumu düzeltme amacı güder. Realizm, topluma bir ayna tutarak gerçekliği olduğu gibi yansıtır; eleştirel bir bakış açısı sunsa da temel amacı "düzeltmek" değil, "göstermektir". Natüralizm ise toplumun "hastalıklarını" teşhis etmeyi, nedenlerini ortaya koymayı amaçlar, tıpkı bir doktorun hastalığı teşhis etmesi gibi. Ancak doğrudan bir tedavi veya düzeltme önermez. Bu nedenle, bu özellik de ortak değildir.
Yukarıdaki açıklamalara göre, hem realizm hem de natüralizm akımlarının gerçekliği bilimsel bir yaklaşımla ele alarak gözlem ve deney yöntemlerini kullanma çabası ortak bir özelliktir.
Cevap C seçeneğidir.
