Osmanlı Devleti'nin dağılma döneminde imzalanan ve "Şark Meselesi"nin önemli bir aşamasını oluşturan antlaşmalardan biri olan Ayastefanos Antlaşması'nın geçersiz kılınmasında hangi devletlerin baskısı etkili olmuştur?
A) Fransa ve İspanya
B) İngiltere ve Avusturya-Macaristan
C) Almanya ve İtalya
D) Rusya ve Yunanistan
Merhaba sevgili öğrenciler, bu soruyu çözerken Osmanlı Devleti'nin dağılma dönemindeki güç dengelerini ve devletlerin çıkarlarını anlamamız gerekiyor. Ayastefanos Antlaşması'nın neden geçersiz sayıldığına ve hangi devletlerin bu süreçte rol oynadığına yakından bakalım:
- Ayastefanos Antlaşması'nın Önemi: 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Ayastefanos Antlaşması, Rusya'nın Osmanlı Devleti üzerindeki etkisini çok büyük ölçüde artırıyordu. Özellikle büyük bir Bulgaristan Prensliği'nin kurulması, Balkanlar'daki güç dengesini Rusya lehine değiştiriyordu.
- Avrupa Devletlerinin Endişeleri: Bu durum, diğer Avrupa devletlerinin çıkarlarına ters düşüyordu. Özellikle İngiltere ve Avusturya-Macaristan, Rusya'nın Balkanlar'daki bu kadar güçlenmesinden rahatsızdı. Çünkü:
- İngiltere: Akdeniz'deki ve Ortadoğu'daki çıkarlarını korumak istiyordu. Rusya'nın Balkanlar'da güçlenmesi, İngiltere'nin sömürge yolları üzerindeki kontrolünü tehdit ediyordu.
- Avusturya-Macaristan: Balkanlar'da kendi nüfuz alanını genişletmek istiyordu. Büyük bir Bulgaristan'ın kurulması, Avusturya-Macaristan'ın Balkanlar'daki emellerine engel teşkil ediyordu.
- Baskı ve Berlin Kongresi: İngiltere ve Avusturya-Macaristan, Ayastefanos Antlaşması'nın yeniden gözden geçirilmesi için Rusya'ya baskı yaptılar. Bu baskılar sonucunda Berlin Kongresi toplandı ve Ayastefanos Antlaşması geçersiz sayılarak yerine Berlin Antlaşması imzalandı. Berlin Antlaşması ile Bulgaristan küçültüldü ve diğer Avrupa devletlerinin de Balkanlar üzerindeki çıkarları gözetildi.
- Diğer Seçeneklerin Neden Yanlış Olduğu:
- A) Fransa ve İspanya: İspanya'nın bu dönemde Osmanlı Devleti ile ilgili doğrudan bir çıkarı bulunmuyordu. Fransa'nın da İngiltere ve Avusturya-Macaristan kadar belirleyici bir rolü olmamıştır.
- C) Almanya ve İtalya: Almanya, Berlin Kongresi'ne ev sahipliği yaparak arabulucu rolü üstlenmiştir ancak Ayastefanos'un geçersiz kılınmasında İngiltere ve Avusturya-Macaristan kadar etkili olmamıştır. İtalya'nın da bu süreçte belirleyici bir rolü bulunmamaktadır.
- D) Rusya ve Yunanistan: Rusya, Ayastefanos Antlaşması'nı imzalamış ve çıkarlarını korumaya çalışmıştır. Yunanistan ise bu dönemde Osmanlı Devleti'nden bağımsızlığını kazanmaya çalışan bir devletti ve antlaşmanın geçersiz kılınmasında doğrudan bir etkisi olmamıştır.
Bu açıklamalar ışığında, Ayastefanos Antlaşması'nın geçersiz kılınmasında İngiltere ve Avusturya-Macaristan'ın baskısı etkili olmuştur.
Cevap B seçeneğidir.
