2. "Yeni aldığım ayakkabıları giymek için sabırsızlanıyorum."
Bu cümle ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Yüklemi isim soylu bir kelimedir.
B) Olumsuz bir fiil cümlesidir.
C) Yüklemi birleşik zamanlı bir fiildir.
D) Yüklem bir iş, oluş bildirdiği için fiil cümlesidir.
Merhaba sevgili öğrencilerim! Bu soruda, verilen cümlenin özelliklerini doğru bir şekilde analiz etmemiz isteniyor. Adım adım ilerleyerek doğru cevabı bulalım:
- Öncelikle verilen cümleyi dikkatlice okuyalım: "Yeni aldığım ayakkabıları giymek için sabırsızlanıyorum."
- Bu cümlenin yüklemini bulalım. Yüklem, cümlede bildirilen işi, oluşu, durumu veya yargıyı taşıyan temel ögedir. Burada yüklem "sabırsızlanıyorum" kelimesidir.
- Şimdi yüklemimiz olan "sabırsızlanıyorum" kelimesini inceleyelim:
- Bu kelimenin kökü "sabır" (isim) olsa da, "-lan" yapım eki alarak "sabırsızlanmak" fiiline dönüşmüştür. Yani "sabırsızlanmak" bir fiildir.
- "sabırsızlanıyorum" kelimesi, şimdiki zaman kipi (-yor) ve birinci tekil şahıs eki (-um) almıştır.
- Şimdi seçenekleri tek tek değerlendirelim:
- A) Yüklemi isim soylu bir kelimedir.
- Yukarıda da belirttiğimiz gibi, "sabırsızlanıyorum" kelimesi kökü isim olsa da, "-lan" ekiyle fiil olmuştur. Dolayısıyla yüklem fiil soyludur, isim soylu değildir. Bu seçenek yanlıştır.
- B) Olumsuz bir fiil cümlesidir.
- "sabırsızlanıyorum" kelimesi olumlu bir yargı bildirmektedir. Olumsuzu "sabırsızlanmıyorum" şeklinde olurdu. Bu nedenle bu cümle olumlu bir cümledir. Bu seçenek yanlıştır.
- C) Yüklemi birleşik zamanlı bir fiildir.
- Birleşik zamanlı fiiller, bir fiilin iki kip eki almasıyla oluşur (örneğin: geliyordu, okumuştu). "sabırsızlanıyorum" kelimesi sadece şimdiki zaman kipi (-yor) almıştır. Yani tek zamanlıdır. Bu seçenek yanlıştır.
- D) Yüklem bir iş, oluş bildirdiği için fiil cümlesidir.
- "sabırsızlanmak" fiili, bir durum veya oluş bildiren bir eylemdir. Türkçede yüklemi fiil olan cümlelere fiil cümlesi denir. "Sabırsızlanıyorum" bir fiil olduğu için bu cümle bir fiil cümlesidir. Bu seçenek doğrudur.
Tüm bu analizler sonucunda, doğru cevabın D seçeneği olduğunu görüyoruz.
Cevap D seçeneğidir.
