Fiil (Eylem) cümlesi nedir Test 2

10. Aşağıdaki cümlelerden hangisinin yüklemi, hem haber hem de dilek kiplerinden farklı bir yapıya sahiptir?

A) Bu kitabı mutlaka okumalısın.
B) İstanbul'a geleli iki yıl oldu.
C) Keşke sen de bizimle gelsen.
D) Biraz daha hızlı yürüyelim.

Bu soruda, yüklemi hem haber hem de dilek kiplerinden farklı bir yapıya sahip olan cümleyi bulmamız isteniyor. Öncelikle haber ve dilek kiplerini hatırlayalım:

• Haber Kipleri (Bildirme Kipleri): Eylemin ne zaman yapıldığını veya yapılacağını bildirirler. Geçmiş zaman, şimdiki zaman, gelecek zaman ve geniş zaman kipleri bu gruba girer.
• Dilek Kipleri (Tasarlama Kipleri): Eyleme bir dilek, şart, gereklilik veya emir anlamı katarlar. Gereklilik, şart, istek ve emir kipleri bu gruba girer.

Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Bu kitabı mutlaka okumalısın. Yüklem "okumalısın" fiilidir. "-malı" eki, gereklilik kipidir. Gereklilik kipi bir dilek kipidir.
• B) İstanbul'a geleli iki yıl oldu. Yüklem "oldu" fiilidir. "-du" eki, görülen geçmiş zaman kipidir. Görülen geçmiş zaman bir haber kipidir.
• C) Keşke sen de bizimle gelsen. Yüklem "gelsen" fiilidir. "-se" eki, şart kipidir. Şart kipi bir dilek kipidir.
• D) Biraz daha hızlı yürüyelim. Yüklem "yürüyelim" fiilidir. "-e" eki, istek kipidir. İstek kipi bir dilek kipidir.

Gördüğümüz gibi, A, C ve D seçeneklerindeki yüklemler dilek kipleriyle çekimlenmiştir. B seçeneğindeki yüklem ise haber kipiyle çekimlenmiştir.

Soru bizden, yüklemi hem haber hem de dilek kiplerinden farklı bir yapıya sahip olan cümleyi bulmamızı istiyor. Bu ifade, yüklemin ne bir haber kipi ne de bir dilek kipi olmaması gerektiği anlamına gelir. Ancak verilen seçeneklerin hepsi çekimli birer fiil yüklemidir ve ya haber kipi ya da dilek kipi ile çekimlenmiştir.

Bu tür sorularda bazen, seçenekler arasında ana kategorisi farklı olan yüklem kastedilebilir. A, C ve D seçenekleri aynı ana kategori olan dilek kipleri grubuna girerken, B seçeneği haber kipleri grubuna girmektedir. Dolayısıyla, B seçeneğindeki yüklem, diğer üç seçenekteki dilek kiplerinden farklı bir ana yapıya (haber kipi) sahiptir. Bu bağlamda, diğerlerinden ayrılan ve farklı bir kip grubuna ait olan tek seçenek B'dir.

Cevap B seçeneğidir.