Fiil (Eylem) nedir Test 2

9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik zamanlı fiil kullanılmıştır?

A) Oraya gitmek istiyordu.
B) Yarın sınavım var.
C) Kitabı okudum.
D) Buraya gelmelisin.

Sevgili öğrenciler, bu soruda birleşik zamanlı fiilin ne olduğunu ve cümlelerde nasıl bulunduğunu adım adım inceleyeceğiz. Haydi başlayalım!

• Birleşik Zamanlı Fiil Nedir? Birleşik zamanlı fiiller, basit zamanlı bir fiile ek fiilin (-idi, -imiş, -ise) getirilmesiyle oluşur. Yani, bir fiil önce bir zaman eki (şimdiki zaman, geçmiş zaman, gelecek zaman vb.) alır, sonra da bu ek fiillerden birini alarak ikinci bir zaman veya kip anlamı kazanır.
• Örnekler:
• Görülen Geçmiş Zamanın Hikayesi: geldi + idi = geldiydi
• Şimdiki Zamanın Hikayesi: geliyor + idi = geliyordu
• Geniş Zamanın Rivayeti: gelir + imiş = gelirmiş
• Gereklilik Kipinin Şartı: gelmeli + ise = gelmeliyse
• Şimdi seçeneklerdeki fiilleri tek tek inceleyelim:
• A) Oraya gitmek istiyordu. Bu cümlede fiil "istiyordu" kelimesidir. "İstiyordu" fiilini inceleyelim: "iste-" (fiil kökü) + "-yor" (şimdiki zaman eki) + "-du" (ek fiilin hikaye eki, yani "-idi"nin değişmiş hali). Burada "istiyor" (şimdiki zaman) basit zamanlı fiiline "-idi" ek fiili getirilerek "şimdiki zamanın hikayesi" oluşturulmuştur. Bu, birleşik zamanlı bir fiildir.
• B) Yarın sınavım var. Bu cümlede "var" kelimesi bir fiil değil, isim soylu bir kelime olup ek fiil alarak yüklem olmuştur (var-dır). Birleşik zamanlı bir fiil değildir.
• C) Kitabı okudum. Bu cümlede fiil "okudum" kelimesidir. "Okudum" fiilini inceleyelim: "oku-" (fiil kökü) + "-du" (görülen geçmiş zaman eki) + "-m" (1. tekil şahıs eki). Bu fiil sadece bir zaman eki almıştır ("-du"). Bu nedenle basit zamanlı bir fiildir.
• D) Buraya gelmelisin. Bu cümlede fiil "gelmelisin" kelimesidir. "Gelmelisin" fiilini inceleyelim: "gel-" (fiil kökü) + "-meli" (gereklilik kipi eki) + "-sin" (2. tekil şahıs eki). Bu fiil sadece bir kip eki almıştır ("-meli"). Bu nedenle basit zamanlı bir fiildir.
• Yukarıdaki incelemeler sonucunda, sadece A seçeneğindeki "istiyordu" fiilinin iki zaman anlamı taşıdığını ve bu nedenle birleşik zamanlı olduğunu görüyoruz.

Cevap A seçeneğidir.