Sevgili öğrenciler, bu soru yerleşim yerlerinin seçimi konusunda temel bir ayrımı anlamamızı istiyor: doğal faktörler ve beşeri (insani) faktörler arasındaki farkı.
- Öncelikle, yerleşim yeri seçiminde etkili olan faktörleri iki ana gruba ayırırız:
- Doğal Faktörler: İnsan etkisi olmadan doğada kendiliğinden var olan ve yerleşim yerlerinin konumunu etkileyen unsurlardır. Bunlar iklim, yer şekilleri, su kaynakları, bitki örtüsü, toprak verimliliği gibi özelliklerdir.
- Beşeri (İnsani) Faktörler: İnsan faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan ve yerleşim yerlerinin gelişimini veya seçimini etkileyen unsurlardır. Bunlar ulaşım, sanayi, ticaret, tarım, turizm, güvenlik gibi özelliklerdir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) İklim özellikleri: Bir bölgenin sıcaklığı, yağış miktarı, rüzgarları gibi iklim koşulları, insanların yaşam kalitesini ve tarımsal faaliyetleri doğrudan etkiler. İklim, doğanın bir parçasıdır ve insan eliyle oluşmaz. Bu nedenle doğal bir faktördür.
- B) Yer şekilleri: Dağlık, engebeli, düz veya ovalık alanlar gibi yeryüzü biçimleri, inşaat yapımını, tarım alanlarını ve ulaşım imkanlarını belirler. Yer şekilleri de doğanın kendiliğinden oluşturduğu özelliklerdir. Bu nedenle doğal bir faktördür.
- C) Su kaynakları: İçme suyu, tarım ve sanayi için gerekli olan akarsular, göller, yeraltı suları gibi kaynaklar, yerleşim yerlerinin olmazsa olmazıdır. Su kaynakları da doğada kendiliğinden bulunur. Bu nedenle doğal bir faktördür.
- D) Ulaşım olanakları: Yolların, köprülerin, limanların veya havaalanlarının varlığı ve gelişmişliği, bir yerleşim yerinin diğer bölgelerle bağlantısını, ticaretini ve ekonomik faaliyetlerini etkiler. Ulaşım ağları ve olanakları, insanlar tarafından inşa edilir, geliştirilir ve yönetilir. Yani insan faaliyetlerinin bir sonucudur. Bu nedenle beşeri (insani) bir faktördür, doğal bir faktör değildir.
Soru bizden doğal faktörler arasında yer almayanı bulmamızı istediği için, insan eliyle oluşturulan ulaşım olanakları doğru cevaptır.
Cevap D seçeneğidir.
