Merhaba sevgili öğrenciler,
Haritalar, yeryüzünün veya bir parçasının kuşbakışı görünümünün belli bir oranda küçültülerek düzlem üzerine aktarılmasıyla oluşur. Bu küçültme işlemi, haritaların en temel özelliklerinden biridir. Şimdi sorumuz, bu küçültme oranını gösteren ve haritanın olmazsa olmazı olan elemanı soruyor. Gelin seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Lejant (Açıklamalar): Lejant, harita üzerinde kullanılan özel işaretlerin, renklerin ve sembollerin ne anlama geldiğini açıklayan bölümdür. Örneğin, bir üçgenin dağ, mavi bir çizginin nehir olduğunu lejanttan anlarız. Haritayı okumak için çok önemlidir ama küçültme oranını göstermez.
- B) Ölçek: Ölçek, harita üzerindeki iki nokta arasındaki uzaklığın, yeryüzündeki aynı iki nokta arasındaki gerçek uzaklığa oranını gösterir. Yani, gerçek uzunlukların haritada ne kadar küçültüldüğünü belirten elemandır. Örneğin, 1:100.000 ölçekli bir haritada, haritadaki 1 cm'lik bir uzunluk, gerçekte 100.000 cm'ye (yani 1 kilometreye) karşılık gelir. Bu tanım, soruda bahsedilen "gerçek uzunlukların ne oranda küçültüldüğünü gösteren" ifadeyle birebir örtüşmektedir. Ölçek, haritanın en temel ve vazgeçilmez unsurlarından biridir.
- C) Başlık: Haritanın başlığı, haritanın konusunu ve içeriğini belirtir. Örneğin, "Türkiye Fiziki Haritası" veya "İstanbul Siyasi Haritası" gibi. Haritanın ne hakkında olduğunu anlamamızı sağlar ama küçültme oranıyla ilgili bilgi vermez.
- D) Koordinat sistemi: Koordinat sistemi, harita üzerindeki herhangi bir noktanın coğrafi konumunu (enlem ve boylam değerlerini) belirlemeye yarayan sistemdir. Noktaların yerini kesin olarak bulmamızı sağlar ancak uzunlukların küçültülme oranıyla doğrudan bir ilgisi yoktur.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, gerçek uzunlukların ne oranda küçültüldüğünü gösteren ve haritanın olmazsa olmaz unsurlarından biri olan eleman ölçektir.
Cevap B seçeneğidir.
