Ters döndürme kuralları Test 2

Sosyolojik bir araştırmada "Tüm kentleşme süreçleri sosyal değişime yol açar" önermesinin ters döndürme kuralına uygun çıkarımı nedir?

A) Sosyal değişime yol açmayan hiçbir şey kentleşme süreci değildir
B) Sosyal değişime yol açan her şey kentleşme sürecidir
C) Bazı kentleşme süreçleri sosyal değişime yol açmaz
D) Sosyal değişime yol açmayanlar kentleşme sürecidir

Merhaba sevgili öğrenciler!

Bu soruda, mantıkta önemli bir çıkarım kuralı olan "ters döndürme" (kontrapozisyon) işlemini uygulayacağız. Adım adım ilerleyelim:

• 1. Önermeyi Anlayalım:

  Bize verilen önerme şudur: "Tüm kentleşme süreçleri sosyal değişime yol açar."

  Bu, genel bir olumlu önermedir (A tipi önerme). Yani, bir kümenin (kentleşme süreçleri) tüm elemanlarının başka bir kümenin (sosyal değişime yol açan şeyler) elemanı olduğunu ifade eder.

  • Özne (S): "kentleşme süreçleri"
  • Yüklem (P): "sosyal değişime yol açan şeyler"

  Sembolik olarak: "Tüm S'ler P'dir."

• 2. "Ters Döndürme" (Kontrapozisyon) Kuralını Hatırlayalım:

  Mantıkta "ters döndürme" (kontrapozisyon), bir önermenin öznesini ve yüklemini yer değiştirip, her ikisinin de olumsuzunu alarak yapılan geçerli bir çıkarım türüdür.

  A tipi bir önerme için ("Tüm S'ler P'dir") ters döndürme kuralı şöyledir:

  • "Tüm P-olmayanlar S-olmayandır."

  Yani, yüklemin olumsuzu özne olur, öznenin olumsuzu ise yüklem olur ve önermenin niteliği (olumlu/olumsuz) aynı kalır.

• 3. Kuralı Önermemize Uygulayalım:

  Önermemiz: "Tüm kentleşme süreçleri (S) sosyal değişime yol açar (P)."

  • Özne (S): "kentleşme süreçleri"
  • Yüklem (P): "sosyal değişime yol açan şeyler"

  Şimdi P'nin olumsuzunu (P-olmayan) ve S'nin olumsuzunu (S-olmayan) bulalım:

  • P-olmayan: "sosyal değişime yol açmayan şeyler"
  • S-olmayan: "kentleşme süreci olmayan şeyler"

  Kuralı uyguladığımızda ("Tüm P-olmayanlar S-olmayandır"):

  • "Tüm sosyal değişime yol açmayan şeyler, kentleşme süreci olmayan şeylerdir."
• 4. Çıkarımı Yeniden İfade Edelim ve Seçeneklerle Karşılaştıralım:

  Yukarıdaki çıkarımı daha anlaşılır bir dille ifade edelim:

  • "Sosyal değişime yol açmayan hiçbir şey, kentleşme süreci değildir."

  Şimdi bu ifadeyi seçeneklerle karşılaştıralım:

  • A) Sosyal değişime yol açmayan hiçbir şey kentleşme süreci değildir - Bu ifade, bizim ters döndürme kuralıyla elde ettiğimiz çıkarımla tamamen aynıdır.
  • B) Sosyal değişime yol açan her şey kentleşme sürecidir - Bu, orijinal önermenin bir dönüşümü değildir ve yanlış bir çıkarımdır.
  • C) Bazı kentleşme süreçleri sosyal değişime yol açmaz - Bu, orijinal önermenin çelişiğidir, ters döndürmesi değildir.
  • D) Sosyal değişime yol açmayanlar kentleşme sürecidir - Bu, orijinal önermenin tam tersi ve yanlış bir ifadedir.

Gördüğümüz gibi, "Tüm kentleşme süreçleri sosyal değişime yol açar" önermesinin ters döndürme kuralına uygun çıkarımı, "Sosyal değişime yol açmayan hiçbir şey kentleşme süreci değildir" ifadesidir.

Cevap A seçeneğidir.