1943 yılında Türkiye Cumhurbaşkanı İsmet İnönü ile ABD Başkanı Franklin Roosevelt ve İngiltere Başbakanı Winston Churchill arasında yapılan, Türkiye'nin savaşa dahil olmasını görüşen zirve nerede gerçekleşmiştir?
A) Tahran
B) Adana
C) Yalta
D) Kazablanka
Sevgili öğrenciler, bu soru İkinci Dünya Savaşı döneminde Türkiye'nin dış politikası ve önemli diplomatik görüşmeler hakkında bilgi sahibi olmanızı gerektiriyor. Soruda 1943 yılında Türkiye Cumhurbaşkanı İsmet İnönü, ABD Başkanı Franklin Roosevelt ve İngiltere Başbakanı Winston Churchill arasında Türkiye'nin savaşa dahil olmasını görüşen bir zirvenin yeri soruluyor.
Öncelikle, İkinci Dünya Savaşı sırasında Türkiye tarafsız kalma politikası izlemiştir. Ancak Müttefik Devletler, Türkiye'nin stratejik konumu nedeniyle savaşa katılmasını istemişlerdir. Bu konuda çeşitli diplomatik görüşmeler yapılmıştır.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
A) Tahran: Tahran Konferansı, 1943 yılının Kasım ayında ABD Başkanı Franklin Roosevelt, İngiltere Başbakanı Winston Churchill ve Sovyetler Birliği lideri Josef Stalin arasında gerçekleşmiştir. Bu konferansta Türkiye Cumhurbaşkanı İsmet İnönü yer almamıştır. Konferansın ana gündemi, Avrupa'da ikinci cephenin açılması ve savaş sonrası düzenlemelerdi.
B) Adana: Adana Konferansı, 30-31 Ocak 1943 tarihlerinde İngiltere Başbakanı Winston Churchill ile Türkiye Cumhurbaşkanı İsmet İnönü arasında Adana'nın Yenice tren istasyonunda gerçekleşmiştir. Bu zirvenin temel amacı, İngiltere'nin Türkiye'yi İkinci Dünya Savaşı'na Müttefikler safında dahil etme çabalarıydı. Görüşmelerde Türkiye'ye askeri yardım ve savaş sonrası garantiler gibi konular ele alınmıştır. ABD Başkanı Franklin Roosevelt bu zirvede fiziksel olarak bulunmamıştır. Ancak bu görüşmeler, Müttefiklerin Türkiye'yi savaşa çekme yönündeki genel stratejisinin bir parçasıydı ve ABD de bu süreci yakından takip ediyordu. Nitekim, 1943 yılının sonlarında Kahire'de İnönü, Churchill ve Roosevelt'in bir araya geldiği zirveler de olmuştur. Ancak soruda belirtilen ve seçenekler arasında yer alan önemli görüşme noktalarından biri Adana'dır ve Türkiye'nin savaşa katılımının doğrudan görüşüldüğü ilk önemli zirvelerden biridir.
C) Yalta: Yalta Konferansı, 1945 yılının Şubat ayında ABD Başkanı Franklin Roosevelt, İngiltere Başbakanı Winston Churchill ve Sovyetler Birliği lideri Josef Stalin arasında gerçekleşmiştir. Bu konferans, savaşın sonlarına doğru yapılmış ve savaş sonrası Avrupa'nın kaderi ile Birleşmiş Milletler'in kuruluşu gibi konuları ele almıştır. Türkiye bu konferansta yer almamıştır.
D) Kazablanka: Kazablanka Konferansı, 1943 yılının Ocak ayında ABD Başkanı Franklin Roosevelt ve İngiltere Başbakanı Winston Churchill arasında gerçekleşmiştir. Bu konferansta Müttefiklerin savaş stratejileri, özellikle de "koşulsuz teslimiyet" ilkesi görüşülmüştür. Türkiye Cumhurbaşkanı İsmet İnönü bu konferansta yer almamıştır.
Yukarıdaki değerlendirmeler ışığında, 1943 yılında Türkiye'nin savaşa dahil olma konusunun görüşüldüğü ve İngiltere Başbakanı Churchill ile Türkiye Cumhurbaşkanı İnönü'nün katıldığı zirve Adana'da gerçekleşmiştir. Soruda ABD Başkanı Roosevelt'in de adı geçse de, Adana Konferansı bu konuda yapılan en önemli ve bilinen ilk görüşmelerden biridir ve seçenekler arasında doğru olanıdır.
