Bir bitkide floem akış hızını etkileyen faktörler araştırılmaktadır.
Buna göre aşağıdaki değişikliklerden hangisi floemdeki taşıma hızını artırır?
A) Ortam sıcaklığının 5°C'ye düşürülmesi
B) Kaynak dokudaki şeker konsantrasyonunun azaltılması
C) Havuz dokudaki şeker tüketim hızının artırılması
D) Bitkinin karanlık ortama alınması
Bitkilerde floem, fotosentez ürünleri olan şekerleri (özellikle sükrozu) kaynak dokulardan (genellikle yapraklar gibi şeker üreten organlar) havuz dokulara (büyüyen uçlar, kökler, meyveler, depolama organları gibi şeker tüketen veya depolayan organlar) taşıyan bir iletim sistemidir. Bu taşıma süreci, "basınç akış hipotezi" ile açıklanır ve bir basınç gradyanına dayanır. Floemdeki taşıma hızını artırmak için, kaynak doku ile havuz doku arasındaki basınç farkının artırılması gerekir.
- A) Ortam sıcaklığının 5°C'ye düşürülmesi: Düşük sıcaklıklar, bitkinin metabolik faaliyetlerini (fotosentez, solunum, aktif taşıma) yavaşlatır. Bu durum, kaynak dokuda şeker üretimini ve floeme yüklenmesini azaltırken, havuz dokuda şeker tüketimini de yavaşlatabilir. Genel olarak, bu durum floemdeki basınç gradyanını zayıflatarak taşıma hızını düşürür.
- B) Kaynak dokudaki şeker konsantrasyonunun azaltılması: Kaynak doku, şekerlerin üretildiği ve floeme yüklendiği yerdir. Eğer kaynak dokudaki şeker konsantrasyonu azalırsa, floem elek borularına daha az şeker yüklenir. Bu da elek borularına ozmozla giren su miktarını azaltır ve kaynak ucundaki turgor basıncını düşürür. Sonuç olarak, kaynak ile havuz arasındaki basınç farkı azalır ve taşıma hızı düşer.
- C) Havuz dokudaki şeker tüketim hızının artırılması: Havuz doku, floemden gelen şekerleri aktif olarak tüketen veya depolayan yerdir. Eğer havuz dokudaki şeker tüketim hızı artarsa, floemden havuz dokuya daha fazla şeker çekilir. Bu durum, havuz ucundaki elek borularındaki şeker konsantrasyonunu düşürür ve suyun ozmozla elek borularından dışarı çıkmasına neden olur. Böylece havuz ucundaki turgor basıncı azalır. Kaynak ucundaki yüksek basınç ile havuz ucundaki daha düşük basınç arasındaki fark (basınç gradyanı) artar ve bu da floemdeki taşıma hızını artırır.
- D) Bitkinin karanlık ortama alınması: Karanlık ortamda fotosentez gerçekleşmez. Fotosentez, kaynak dokuda şeker üretiminin ana yoludur. Şeker üretimi durduğunda, kaynak dokudaki şeker konsantrasyonu zamanla azalır ve floeme şeker yüklenmesi yavaşlar. Bu da floemdeki basınç gradyanını zayıflatarak taşıma hızını düşürür.
Bu açıklamalar ışığında, havuz dokudaki şeker tüketim hızının artırılması, kaynak ve havuz arasındaki basınç gradyanını güçlendirerek floemdeki taşıma hızını artıracak tek seçenektir.
Cevap C seçeneğidir.
