3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde farklı bir kaynaştırma harfi kullanılmıştır?
A) Evin kapısını boyadık.
B) Masanın örtüsü yırtılmış.
C) Kalemin ucu kırıldı.
D) Arabanın lastiği patladı.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, Türkçedeki "kaynaştırma harfleri" konusunu tekrar edeceğiz ve cümlelerde kullanılan kaynaştırma harflerini bularak hangisinin diğerlerinden farklı olduğunu belirleyeceğiz. Kaynaştırma harfleri, Türkçede iki ünlü harfin yan yana gelmesini engellemek veya bazı eklerin ünlüyle başlayan bir kelimeye eklenirken araya girmesi gereken ünsüz harflerdir. Bunlar Y, Ş, S, N harfleridir (yaşasın kuralı).
- A) Evin kapısını boyadık.
- Bu cümlede "kapı" kelimesi ünlüyle (ı) bitiyor ve "-ı" iyelik ekiyle birleşiyor. İki ünlü arasına "s" kaynaştırma harfi giriyor: "kapı + s + ı" → "kapısı".
- Burada kullanılan kaynaştırma harfi: S
- B) Masanın örtüsü yırtılmış.
- Bu cümlede iki farklı yerde kaynaştırma harfi kullanılmıştır:
- "Masa" kelimesi ünlüyle (a) bitiyor ve "-ın" tamlayan ekiyle birleşiyor. İki ünlü arasına "n" kaynaştırma harfi giriyor: "masa + n + ın" → "masanın".
- "Örtü" kelimesi ünlüyle (ü) bitiyor ve "-ü" iyelik ekiyle birleşiyor. İki ünlü arasına "s" kaynaştırma harfi giriyor: "örtü + s + ü" → "örtüsü".
- Burada kullanılan kaynaştırma harfleri: N ve S
- C) Kalemin ucu kırıldı.
- "Kalem" kelimesi ünsüzle (m) bittiği için "-in" tamlayan ekiyle birleşirken kaynaştırma harfi almaz: "kalem + in" → "kalemin".
- "Uç" kelimesi ünsüzle (ç) bittiği için "-u" iyelik ekiyle birleşirken kaynaştırma harfi almaz: "uç + u" → "ucu".
- Bu cümlede kaynaştırma harfi kullanılmamıştır.
- D) Arabanın lastiği patladı.
- "Araba" kelimesi ünlüyle (a) bitiyor ve "-ın" tamlayan ekiyle birleşiyor. İki ünlü arasına "n" kaynaştırma harfi giriyor: "araba + n + ın" → "arabanın".
- "Lastik" kelimesi ünsüzle (k) bittiği için "-i" iyelik ekiyle birleşirken kaynaştırma harfi almaz (burada sadece ünsüz yumuşaması (k→ğ) vardır): "lastik + i" → "lastiği".
- Burada kullanılan kaynaştırma harfi: N
Şimdi seçeneklerde kullanılan kaynaştırma harflerini karşılaştıralım:
- A seçeneğinde: S
- B seçeneğinde: N ve S
- C seçeneğinde: Hiçbiri
- D seçeneğinde: N
Gördüğümüz gibi, A seçeneğinde sadece 'S', D seçeneğinde sadece 'N' kaynaştırma harfi kullanılırken, C seçeneğinde hiç kaynaştırma harfi yoktur. B seçeneği ise hem 'N' hem de 'S' kaynaştırma harflerini içererek diğerlerinden farklı bir kullanım sunmaktadır.
Cevap B seçeneğidir.
