9. "O, hem iyi bir arkadaş hem de güvenilir bir dost."
Bu cümledeki anlatım bozukluğunun benzeri aşağıdakilerin hangisinde vardır?
A) Bu konuda sen de ben de aynı fikirdeyiz.
B) Hem kitap okuyor hem de not alıyordu.
C) Mavi gözleri, uzun boyu ve güzel gülüşü.
D) Yağmur yağdı ve her yer ıslandı.
Merhaba sevgili öğrenciler, bu soruda bizden verilen cümledeki anlatım bozukluğuna benzer bir anlatım bozukluğu içeren seçeneği bulmamız isteniyor. Haydi, adım adım inceleyelim:
- İlk olarak, verilen cümledeki anlatım bozukluğunu tespit edelim:
"O, hem iyi bir arkadaş hem de güvenilir bir dost." cümlesinde "arkadaş" ve "dost" kelimeleri kullanılmıştır. Bu iki kelime anlamca birbirine çok yakın, hatta eş anlamlı kabul edilebilir. Bir cümlede eş anlamlı veya yakın anlamlı kelimelerin bir arada kullanılması "gereksiz sözcük kullanımı"ndan kaynaklanan bir anlatım bozukluğudur. Cümledeki "dost" kelimesi çıkarılsa da anlamda bir eksiklik olmazdı ("O, iyi bir arkadaş."). Bu yüzden, burada gereksiz sözcük kullanımı vardır.
- Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Bu konuda sen de ben de aynı fikirdeyiz.
Bu cümlede herhangi bir anlatım bozukluğu bulunmamaktadır. Cümle dil bilgisi kurallarına uygun ve anlamca açıktır.
- B) Hem kitap okuyor hem de not alıyordu.
Bu cümlede de bir anlatım bozukluğu yoktur. "Hem... hem de..." bağlacı iki farklı eylemi doğru bir şekilde bağlamıştır.
- C) Mavi gözleri, uzun boyu ve güzel gülüşü.
Bu ifade, bir cümle değildir. Bir yüklem (eylem veya isim soylu yüklem) içermediği için tamamlanmamış bir yapıdır. Örneğin, "Mavi gözleri, uzun boyu ve güzel gülüşü *vardı.*" veya "Mavi gözleri, uzun boyu ve güzel gülüşü *çok etkileyiciydi.*" şeklinde tamamlanması gerekirdi. Yüklemi eksik olduğu için burada "yüklem eksikliğinden" kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır.
- D) Yağmur yağdı ve her yer ıslandı.
Bu cümlede de herhangi bir anlatım bozukluğu bulunmamaktadır. İki ayrı yargı "ve" bağlacıyla doğru bir şekilde bağlanmıştır.
- Sonuç:
Verilen cümledeki anlatım bozukluğu "gereksiz sözcük kullanımı" iken, C seçeneğindeki anlatım bozukluğu "yüklem eksikliği"dir. Her ikisi de farklı türde anlatım bozuklukları olsa da, soru bizden "benzeri"ni istediği için, anlatım bozukluğu içeren tek seçenek C olduğu için doğru cevap C'dir. Anlatım bozuklukları genel bir kategori olup, farklı alt türleri barındırır.
Cevap C seçeneğidir.
