Aşağıdaki cümlelerin hangisinde soyut bir isim özne görevinde kullanılmıştır?
A) Mutluluk, en değerli hazinedir.
B) Çocuğun mutluluğu gözlerinden okunuyordu.
C) Onun bu mutluluğu hepimize yetti.
D) Herkes mutluluğu farklı yerlerde arar.
Sevgili öğrenciler, bu soruda bizden soyut bir ismin özne görevinde kullanıldığı cümleyi bulmamız isteniyor. Haydi, bu kavramları adım adım hatırlayarak ve seçenekleri dikkatlice inceleyerek doğru cevaba ulaşalım!
- Soyut İsim Nedir?
Beş duyu organımızla (görme, işitme, koklama, tatma, dokunma) algılayamadığımız, ancak zihnimizde varlığını bildiğimiz kavramları, duyguları, düşünceleri ifade eden isimlerdir. Örneğin: sevgi, nefret, cesaret, mutluluk, özgürlük, akıl, zaman.
- Somut İsim Nedir?
Beş duyu organımızdan en az biriyle algılayabildiğimiz varlıkları ifade eden isimlerdir. Örneğin: masa, kalem, su, kedi, ağaç.
- Özne Nedir?
Cümlede yüklemin bildirdiği işi yapan veya yargının konusu olan varlık ya da kavramdır. Yükleme "kim?" veya "ne?" soruları sorularak bulunur.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Mutluluk, en değerli hazinedir.
- Bu cümlede yüklem "en değerli hazinedir".
- "En değerli hazine olan nedir?" diye sorduğumuzda cevabımız "Mutluluk" olur. Bu durumda "Mutluluk" özne görevindedir.
- "Mutluluk" kelimesi, beş duyu organımızla algılayamadığımız, bir duygu durumunu ifade eden soyut bir isimdir.
- Dolayısıyla, bu cümlede soyut bir isim (Mutluluk) özne görevinde kullanılmıştır.
- B) Çocuğun mutluluğu gözlerinden okunuyordu.
- Bu cümlede yüklem "okunuyordu".
- "Gözlerinden okunan neydi?" diye sorduğumuzda cevabımız "Çocuğun mutluluğu" olur. Bu ifade özne görevindedir.
- "Mutluluk" kelimesi soyut bir isimdir ancak burada "çocuğun mutluluğu" şeklinde bir isim tamlamasının tamlananı olarak özne görevinde kullanılmıştır. Yani özne, sadece "mutluluk" değil, "çocuğun mutluluğu" tamlamasıdır. Ancak "mutluluk" kelimesi bu öznenin temelini oluşturur ve soyuttur. Bu seçenek A'ya göre daha karmaşık bir yapıdır.
- C) Onun bu mutluluğu hepimize yetti.
- Bu cümlede yüklem "yetti".
- "Hepimize yeten neydi?" diye sorduğumuzda cevabımız "Onun bu mutluluğu" olur. Bu ifade özne görevindedir.
- "Mutluluk" kelimesi soyut bir isimdir ancak burada "onun mutluluğu" şeklinde bir isim tamlamasının tamlananı olarak ve "bu" sıfatıyla nitelenerek özne görevinde kullanılmıştır. Yani özne, "onun bu mutluluğu" tamlamasıdır.
- D) Herkes mutluluğu farklı yerlerde arar.
- Bu cümlede yüklem "arar".
- "Arayan kim?" diye sorduğumuzda cevabımız "Herkes" olur. Bu durumda "Herkes" özne görevindedir.
- "Mutluluğu" kelimesi soyut bir isimdir ancak bu cümlede "neyi arar?" sorusuna cevap verdiği için belirtili nesne görevindedir, özne değildir.
A, B ve C seçeneklerinde "mutluluk" kelimesi soyut bir isimdir ve özne görevinde kullanılan ifadelerin içinde yer almaktadır. Ancak A seçeneğinde "Mutluluk" kelimesi doğrudan, tek başına ve yalın haliyle özne görevindedir. B ve C seçeneklerinde ise "mutluluk" kelimesi, bir isim tamlamasının (çocuğun mutluluğu, onun mutluluğu) tamlananı olarak özne görevinde kullanılmıştır. Soru, "soyut bir isim özne görevinde" dediği için, en net ve doğrudan örnek A seçeneğidir.
Cevap A seçeneğidir.
