Tamlayan eki eksikliği Test 2

5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde tamlayan eki eksikliği yoktur?

A) Okul bahçesi geniş ve yeşildi.
B) Araba kapısı açık kalmış.
C) Öğrenci defteri yırtılmış.
D) Ev duvarı boyanacak.

Sevgili öğrenciler,

Bu soruda, cümlelerdeki "tamlayan eki eksikliği" durumunu bulmamız isteniyor. "Tamlayan eki eksikliği", genellikle bir isim tamlamasının (belirtili isim tamlaması) tamlayanının alması gereken "-ın, -in, -un, -ün" ekini almaması durumunda ortaya çıkan bir anlatım bozukluğudur.

Türkçede iki temel isim tamlaması türü vardır:

• Belirtisiz İsim Tamlaması: Tamlayan (ilk kelime) ek almaz, tamlanan (ikinci kelime) iyelik eki alır. (Örnek: "okul bahçesi") Bu tür tamlamalar genellikle tamlananın ne tür bir şey olduğunu, ne işe yaradığını veya neden yapıldığını belirtir.
• Belirtili İsim Tamlaması: Hem tamlayan hem de tamlanan ek alır. Tamlayan "-ın, -in, -un, -ün" ekini, tamlanan ise iyelik eki alır. (Örnek: "okulun bahçesi") Bu tür tamlamalar genellikle belirli bir şeye veya kişiye ait olma durumunu ifade eder.

Şimdi seçenekleri inceleyelim:

• A) Okul bahçesi geniş ve yeşildi.

  Burada "Okul bahçesi" bir belirtisiz isim tamlamasıdır. "Okul" kelimesi, "bahçe"nin ne tür bir bahçe olduğunu (okula ait bir bahçe) belirtir. Cümle, genel olarak bir okul bahçesinin özelliklerini (geniş ve yeşil olması) anlatmaktadır. Bu kullanımda herhangi bir tamlayan eki eksikliği yoktur, ifade doğru ve doğaldır.

• B) Araba kapısı açık kalmış.

  "Araba kapısı" ifadesi belirtisiz isim tamlamasıdır. Ancak "açık kalmış" eylemi, genellikle belirli bir arabanın kapısının açık kaldığını ima eder. Bu durumda, "Arabanın kapısı açık kalmış" şeklinde belirtili isim tamlaması kullanmak daha doğru ve doğal olurdu. "Araba kapısı" şeklinde kullanıldığında, belirli bir arabanın kapısı kastediliyorsa, tamlayan eki eksikliği oluşur.

• C) Öğrenci defteri yırtılmış.

  "Öğrenci defteri" ifadesi belirtisiz isim tamlamasıdır. "Yırtılmış" eylemi, genellikle belirli bir öğrencinin defterinin yırtıldığını ima eder. Bu durumda, "Öğrencinin defteri yırtılmış" şeklinde belirtili isim tamlaması kullanmak daha doğru ve doğal olurdu. "Öğrenci defteri" şeklinde kullanıldığında, belirli bir öğrencinin defteri kastediliyorsa, tamlayan eki eksikliği oluşur.

• D) Ev duvarı boyanacak.

  "Ev duvarı" ifadesi belirtisiz isim tamlamasıdır. "Boyanacak" eylemi, genellikle belirli bir evin duvarının boyanacağını ima eder. Bu durumda, "Evin duvarı boyanacak" şeklinde belirtili isim tamlaması kullanmak daha doğru ve doğal olurdu. "Ev duvarı" şeklinde kullanıldığında, belirli bir evin duvarı kastediliyorsa, tamlayan eki eksikliği oluşur.

Görüldüğü gibi, B, C ve D seçeneklerinde, cümlenin anlamı belirli bir aitlik ilişkisi gerektirdiği için tamlayanın ek alması (belirtili isim tamlaması olması) daha uygun olurdu. Bu durum, bu seçeneklerde tamlayan eki eksikliği olduğunu gösterir. A seçeneğinde ise "Okul bahçesi" ifadesi, genel bir tanım olarak doğru ve eksiksizdir.

Cevap A seçeneğidir.