Okul öncesi fen ve doğa etkinlikleri Test 1

Bir çocuk kum havuzunda oynarken kumun suda battığını, tahta parçasının ise yüzdüğünü gözlemliyor.
Bu durumun nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kumun renginin açık olması
B) Tahtanın daha hafif olması
C) Kumun taneli olması
D) Tahtanın düz olması

Bu soruda, günlük hayatta sıkça karşılaştığımız bir olayı, yani maddelerin suda batma veya yüzme durumunu inceliyoruz. Bir cismin suda batıp batmayacağını anlamak için bilmemiz gereken en önemli kavram yoğunluktur.

• Yoğunluk Nedir?

  Yoğunluk, bir maddenin belirli bir hacimdeki (yani kapladığı yerdeki) kütlesidir. Basitçe ifade etmek gerekirse, bir maddenin ne kadar "sıkı paketlenmiş" olduğunu veya aynı büyüklükteki bir parça için ne kadar ağır olduğunu gösterir. Her maddenin kendine özgü bir yoğunluğu vardır, suyun da öyle.

• Batma ve Yüzme İlişkisi:

  Bir cisim suya bırakıldığında, yoğunluğu suyun yoğunluğundan daha büyükse, cisim batar. Eğer cismin yoğunluğu suyun yoğunluğundan daha küçükse, cisim yüzer. Eğer cismin yoğunluğu suyun yoğunluğuna eşitse, cisim suyun içinde askıda kalır.

• Kumun Durumu:

  Kum taneciklerinin yoğunluğu suyun yoğunluğundan daha fazladır. Bu yüzden kum suya atıldığında dibe çöker, yani batar.

• Tahtanın Durumu:

  Tahta parçalarının yoğunluğu suyun yoğunluğundan daha azdır. Bu yüzden tahta suya atıldığında suyun üzerinde kalır, yani yüzer.

• Seçenek A) Kumun renginin açık olması:

  Bir maddenin rengi, onun suda batıp batmayacağını etkilemez. Bu nedenle bu seçenek doğru değildir.

• Seçenek B) Tahtanın daha hafif olması:

  Bu ifade, tahtanın suyla karşılaştırıldığında (aynı hacimdeki suyla) daha az kütleye sahip olduğu, yani yoğunluğunun daha az olduğu anlamına gelir. Yoğunluğu sudan az olan maddeler yüzer. Bu seçenek, durumu doğru bir şekilde açıklar.

• Seçenek C) Kumun taneli olması:

  Kumun taneli bir yapıda olması, onun batma nedeni değildir. Önemli olan taneciklerin toplam yoğunluğudur. Örneğin, çok küçük ama yoğunluğu sudan az olan tanecikler yüzebilir. Bu seçenek doğru değildir.

• Seçenek D) Tahtanın düz olması:

  Bir cismin şekli (düz, yuvarlak vb.) batma veya yüzme durumunu doğrudan belirlemez. Önemli olan yine yoğunluğudur. Örneğin, düz bir taş batarken, düz bir plastik parça yüzebilir. Bu seçenek doğru değildir.

Bu durumda, tahtanın suda yüzmesinin ve kumun batmasının temel nedeni, tahtanın yoğunluğunun sudan az, kumun yoğunluğunun ise sudan fazla olmasıdır. Seçenek B, tahtanın "daha hafif olması" diyerek aslında tahtanın yoğunluğunun sudan az olduğunu ifade etmektedir.

Cevap B seçeneğidir.