Radyoaktif bozunmalarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Alfa bozunmasında çekirdek yükü artarRadyoaktif bozunmalar, kararsız atom çekirdeklerinin daha kararlı hale gelmek için parçacık veya enerji yayarak dönüşmesidir. Her bozunma türünün kendine özgü özellikleri vardır. Şimdi seçenekleri adım adım inceleyelim:
Alfa bozunması, bir atom çekirdeğinin bir alfa parçacığı ($^4_2He$) yayması olayıdır. Alfa parçacığı 2 proton ve 2 nötrondan oluşur. Bu durumda, çekirdeğin atom numarası (proton sayısı) 2 azalır. Atom numarası, çekirdek yükünü belirlediği için çekirdek yükü de 2 birim azalır. Örneğin, Uranyum-238 ($^{238}_{92}U$) alfa bozunması yaparak Toryum-234 ($^{234}_{90}Th$) çekirdeğine dönüşür. Görüldüğü gibi atom numarası 92'den 90'a düşer. Dolayısıyla bu ifade yanlıştır.
Beta bozunması iki ana şekilde gerçekleşir: beta eksi ($ \beta^- $) bozunması ve beta artı ($ \beta^+ $) bozunması. Beta eksi bozunmasında, çekirdekteki bir nötron bir protona dönüşür ve bir elektron ($^0_{-1}e$) ile bir antinötrino yayılır. Bu durumda proton sayısı 1 artarken, nötron sayısı 1 azalır; toplam nükleon sayısı (kütle numarası) değişmez. Örneğin, Karbon-14 ($^{14}_6C$) beta eksi bozunması yaparak Azot-14 ($^{14}_7N$) çekirdeğine dönüşür. Kütle numarası 14 olarak kalır. Beta artı bozunmasında ise, bir proton bir nötrona dönüşür ve bir pozitron ($^0_{+1}e$) ile bir nötrino yayılır. Burada da proton sayısı 1 azalırken, nötron sayısı 1 artar ve toplam nükleon sayısı (kütle numarası) değişmez. Örneğin, Oksijen-15 ($^{15}_8O$) beta artı bozunması yaparak Azot-15 ($^{15}_7N$) çekirdeğine dönüşür. Kütle numarası 15 olarak kalır. Her iki beta bozunması türünde de kütle numarası (çekirdekteki toplam proton ve nötron sayısı) değişmez. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.
Gamma bozunması, uyarılmış bir atom çekirdeğinin fazla enerjisini bir gama ışını fotonu ($^0_0\gamma$) olarak yaymasıdır. Bu bir enerji boşalması olayıdır; çekirdeğin proton veya nötron sayısında herhangi bir değişiklik olmaz. Dolayısıyla atom numarası ve kütle numarası değişmez, sadece çekirdek daha düşük bir enerji seviyesine iner. Bu ifade yanlıştır.
Radyoaktif bozunmalar, kararsız çekirdeklerin daha kararlı hale geçişidir. Bu süreçler kendiliğinden gerçekleşir ve her zaman enerji açığa çıkarır (ekzotermik olaylardır). Yani enerji soğurarak (endotermik) değil, enerji yayarak gerçekleşirler. Açığa çıkan bu enerji, genellikle yayılan parçacıkların kinetik enerjisi ve gama ışınları şeklinde olur. Bu ifade yanlıştır.
Cevap B seçeneğidir.
