Anayasa nedir Test 2

Temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi 1982 Anayasası'na göre doğrudur?

A) Sınırlama ancak yargı kararı ile yapılabilir.
B) Sınırlama ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.
C) Temel haklar hiçbir şekilde sınırlandırılamaz.
D) Sınırlama ancak savaş halinde yapılabilir.

Sevgili öğrenciler, temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılması konusu, anayasa hukukunun en önemli ve hassas alanlarından biridir. 1982 Anayasası, bu konuda belirli ilkeler ve güvenceler getirmiştir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek doğru cevabı bulalım:

• A) Sınırlama ancak yargı kararı ile yapılabilir.

  Bu ifade doğru değildir. 1982 Anayasası'nın 13. maddesine göre, temel hak ve hürriyetler ancak kanunla sınırlanabilir. Yani, bir hakkın sınırlandırılması için öncelikle Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından çıkarılmış bir kanun olması gerekir. Yargı kararı, bu kanunların anayasaya uygunluğunu denetler veya kanunların uygulanması sırasında ortaya çıkan uyuşmazlıklarda karar verir, ancak doğrudan bir hakkı sınırlayan temel düzenleme kaynağı değildir.

• B) Sınırlama ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.

  Bu ifade doğrudur. 1982 Anayasası'nın 13. maddesi, temel hak ve hürriyetlerin sınırlanmasında uyulması gereken genel ilkeleri düzenler. Bu ilkelerden biri de "ölçülülük ilkesi"dir. Ölçülülük ilkesi, bir sınırlamanın amacına ulaşmak için gerekli olandan daha fazla kısıtlayıcı olmaması gerektiğini ifade eder. Yani, sınırlama;

  • Elverişli olmalı: Sınırlama, ulaşılmak istenen amaca uygun olmalıdır.
  • Gerekli olmalı: Sınırlama, amaca ulaşmak için başvurulabilecek en hafif araç olmalıdır. Daha az kısıtlayıcı bir yolla amaca ulaşılabiliyorsa, o yol tercih edilmelidir.
  • Orantılı olmalı: Sınırlama ile elde edilecek fayda ile bireyin katlanacağı zarar arasında makul bir denge bulunmalıdır.
  Bu ilke, hakların keyfi ve aşırı sınırlanmasını engellemeyi amaçlar.

• C) Temel haklar hiçbir şekilde sınırlandırılamaz.

  Bu ifade doğru değildir. Anayasamız, temel hak ve hürriyetlerin belirli koşullar altında ve belirli amaçlarla sınırlanabileceğini açıkça belirtir. Örneğin, kamu düzeni, genel sağlık, milli güvenlik gibi nedenlerle haklar kanunla sınırlanabilir. Hiçbir şekilde sınırlandırılamayan haklar çok azdır (örneğin, yaşam hakkının özüne dokunulamaz, din ve vicdan hürriyeti sınırlanamaz ancak kötüye kullanılamaz).

• D) Sınırlama ancak savaş halinde yapılabilir.

  Bu ifade doğru değildir. Temel hak ve hürriyetler sadece savaş halinde değil, olağanüstü hallerde (sıkıyönetim, olağanüstü hal) veya olağan dönemlerde de Anayasa'nın 13. maddesinde belirtilen genel sınırlama nedenleri (kamu düzeni, genel sağlık, milli güvenlik vb.) doğrultusunda kanunla sınırlanabilir. Savaş hali, hakların daha geniş kapsamlı ve istisnai olarak askıya alınabileceği veya sınırlandırılabileceği özel bir durumdur, ancak tek sınırlama nedeni değildir.

Yukarıdaki açıklamalar ışığında, 1982 Anayasası'na göre temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılması ile ilgili doğru ifade, sınırlamanın ölçülülük ilkesine aykırı olamayacağıdır.

Cevap B seçeneğidir.