Talasemi genotip dağılımı incelenen bir popülasyonda, Hardy-Weinberg prensibine göre çekinik homozigot bireylerin oranı %4 bulunmuştur. Buna göre bu popülasyondaki taşıyıcı bireylerin oranı yüzde kaçtır?
A) %16
B) %32
C) %64
D) %80
Sevgili öğrenciler, bu soruyu çözmek için Hardy-Weinberg prensibini ve genotip frekanslarını nasıl hesapladığımızı hatırlayalım. Bu prensip, bir popülasyonda gen ve genotip frekanslarının nesiller boyu sabit kalacağını varsayar, eğer belirli koşullar sağlanıyorsa.
- Öncelikle, bize verilen bilgiyi belirleyelim: Popülasyondaki çekinik homozigot bireylerin oranı %4'tür. Hardy-Weinberg denklemlerinde çekinik homozigot bireylerin frekansı $q^2$ ile gösterilir.
- Bu durumda, $q^2 = 0.04$ olarak yazabiliriz.
- Şimdi çekinik alelin frekansını ($q$) bulmak için $q^2$ değerinin karekökünü almalıyız:
$q = \sqrt{0.04}$
$q = 0.2$
- Popülasyondaki dominant alelin frekansı ($p$) ile çekinik alelin frekansının ($q$) toplamı her zaman $1$'e eşittir ($p + q = 1$). Bu bilgiyi kullanarak $p$ değerini bulabiliriz:
$p + 0.2 = 1$
$p = 1 - 0.2$
$p = 0.8$
- Soru bizden taşıyıcı bireylerin oranını bulmamızı istiyor. Taşıyıcı bireyler, heterozigot genotipe sahip olanlardır ve Hardy-Weinberg denklemlerinde bu oran $2pq$ ile gösterilir.
- Şimdi bulduğumuz $p$ ve $q$ değerlerini $2pq$ formülüne yerleştirelim:
$2pq = 2 \times 0.8 \times 0.2$
$2pq = 2 \times 0.16$
$2pq = 0.32$
- Bu değeri yüzde olarak ifade etmek için $100$ ile çarparız:
$0.32 \times 100\% = 32\%$
- Yani, bu popülasyondaki taşıyıcı bireylerin oranı %32'dir.
Cevap B seçeneğidir.
