Bitkilerde tohum çimlenmesi, bir dizi hormonal değişiklikle kontrol edilir. Tohum dormansisi (uyku hali) sırasında hakim olan hormon, tohumun su almasını ve metabolizmasını engelleyici etki gösterir. Çimlenmenin başlayabilmesi için bu hormonun seviyesinin düşmesi ve aynı zamanda çimlenmeyi teşvik eden başka bir hormonun seviyesinin artması gerekir.
Bu açıklamaya göre, sırasıyla tohum dormansisinden ve çimlenmeden birincil derecede sorumlu hormon çifti aşağıdakilerden hangisidir?
A) Absisik asit - Oksin
B) Etilen - Sitokinin
C) Absisik asit - Giberellin
D) Sitokinin - Oksin
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soru, bitkilerdeki tohum çimlenmesi ve dormansisi (uyku hali) süreçlerini kontrol eden hormonları anlamamızı istiyor. Hadi bu süreci adım adım inceleyelim:
- Tohum Dormansisi (Uyku Hali): Tohumun uygun koşullar olsa bile çimlenmemesi durumudur. Bu, tohumun olumsuz çevre koşullarından korunmasını sağlar. Soru metninde belirtildiği gibi, dormansi sırasında hakim olan hormon, tohumun su almasını ve metabolizmasını engelleyici etki gösterir. Bitkilerde bu rolü üstlenen temel hormon Absisik asit (ABA)'tir. Absisik asit, tohumun uyku halinde kalmasını teşvik eder ve çimlenmeyi engeller.
- Çimlenme Süreci: Tohumun uygun koşullarda (su, sıcaklık, oksijen vb.) embriyonun büyümesi ve yeni bir bitki oluşturmasıdır. Çimlenmenin başlayabilmesi için, dormansiyi sağlayan hormonun (Absisik asit) seviyesinin düşmesi ve çimlenmeyi teşvik eden bir hormonun seviyesinin artması gerekir. Bitkilerde çimlenmeyi birincil derecede teşvik eden, dormansiyi kıran ve embriyonun büyümesini sağlayan temel hormon Giberellinler (GA)'dir. Giberellinler, nişasta gibi depolanmış besinlerin parçalanmasını sağlayan enzimleri (örneğin amilaz) aktive ederek embriyonun büyümesi için gerekli enerjiyi sağlar.
- Şimdi seçeneklerimize bakalım:
- A) Absisik asit - Oksin: Absisik asit dormansi için doğru olsa da, Oksinler (büyüme hormonu) çimlenmenin birincil tetikleyicisi değildir.
- B) Etilen - Sitokinin: Bu hormonlar farklı süreçlerde rol oynasa da, dormansi ve çimlenmenin birincil kontrolörleri değillerdir.
- C) Absisik asit - Giberellin: Bu çift, tohum dormansisini sağlayan (Absisik asit) ve çimlenmeyi başlatan (Giberellin) hormonları tam olarak temsil eder.
- D) Sitokinin - Oksin: Bu hormonlar hücre bölünmesi ve büyümede önemli rol oynasalar da, tohum dormansisi ve çimlenmenin birincil kontrolörleri değillerdir.
Bu bilgilere göre, tohum dormansisinden birincil derecede sorumlu hormon Absisik asit, çimlenmeden birincil derecede sorumlu hormon ise Giberellin'dir.
Cevap C seçeneğidir.
