Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruyu çözmek için adım adım ilerleyelim ve genetik kavramlarını hatırlayalım.
- Adım 1: Genotipleri Belirleyelim
- Siyah kürk rengi (B) beyaz kürk rengine (b) baskın olduğu için, siyah kürk rengini büyük harf $B$ ile, beyaz kürk rengini ise küçük harf $b$ ile gösteririz.
- Soruda "heterozigot siyah kürklü" tavşanlardan bahsediliyor. Heterozigot demek, bir karakter için iki farklı alele sahip olmak demektir. Siyah kürk rengi baskın olduğu için, heterozigot siyah kürklü bir tavşanın genotipi $Bb$ olur. Bu tavşan, bir $B$ aleli ve bir $b$ aleli taşır, ancak baskın $B$ aleli sayesinde kürk rengi siyah görünür.
- İki tavşan çaprazlandığına göre, her iki ebeveynin genotipi de $Bb$'dir.
- Adım 2: Çaprazlamayı Kuralım
- Ebeveynler: $Bb \times Bb$
- Her bir ebeveyn, mayoz bölünme ile gamet (üreme hücresi) oluştururken, aleller birbirinden ayrılır. Yani, $Bb$ genotipli bir tavşan, $B$ alelini taşıyan gametler ve $b$ alelini taşıyan gametler oluşturabilir. Her bir gametin oluşma olasılığı $1/2$'dir.
- Adım 3: Punnett Karesi Oluşturalım (veya Olasılıkları Çarpalım)
- Yavruların olası genotiplerini görmek için Punnett karesi kullanabiliriz. Bu kare, ebeveynlerden gelen tüm olası gamet kombinasyonlarını gösterir:
- Birinci ebeveynin gametleri (üst sıra): $B$, $b$
- İkinci ebeveynin gametleri (sol sütun): $B$, $b$
- Kareyi doldurduğumuzda olası yavru genotipleri şunlardır:
- $B$ (1. ebeveyn) ile $B$ (2. ebeveyn) birleşirse $\rightarrow BB$ (Homozigot siyah)
- $B$ (1. ebeveyn) ile $b$ (2. ebeveyn) birleşirse $\rightarrow Bb$ (Heterozigot siyah)
- $b$ (1. ebeveyn) ile $B$ (2. ebeveyn) birleşirse $\rightarrow Bb$ (Heterozigot siyah)
- $b$ (1. ebeveyn) ile $b$ (2. ebeveyn) birleşirse $\rightarrow bb$ (Homozigot beyaz)
- Adım 4: İstenen Genotipi Bulalım
- Soruda, oluşacak yavruların "homozigot siyah kürklü" olma olasılığı isteniyor.
- Homozigot siyah kürk rengi, genotipin $BB$ olması demektir (iki baskın alel).
- Adım 5: Olasılığı Hesaplayalım
- Punnett karesinde veya yukarıdaki kombinasyonlarda gördüğümüz gibi, toplamda 4 olası yavru genotipi vardır ($BB$, $Bb$, $Bb$, $bb$).
- Bu 4 olası genotipten sadece 1 tanesi homozigot siyah kürklüdür ($BB$).
- Olasılık = (İstenen durum sayısı) / (Toplam olası durum sayısı)
- Olasılık = $1/4$
Bu durumda, heterozigot siyah kürklü iki tavşan çaprazlandığında, oluşacak yavruların homozigot siyah kürklü olma olasılığı $1/4$'tür.
Cevap B seçeneğidir.
