8. "Bu konuda seninle aynı fikirde olmasam da saygı duyuyorum."
Bu cümledeki anlatım bozukluğunun nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) Özne eksikliği
B) Nesne eksikliği
C) Dolaylı tümleç eksikliği
D) Zarf tümleci eksikliği
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu tür cümlelerdeki anlatım bozukluklarını bulmak için cümlenin ögelerini ve fiillerin gerektirdiği tamamlayıcıları dikkatlice incelememiz gerekir. Hadi, verilen cümleyi adım adım inceleyelim:
- Cümlemiz: "Bu konuda seninle aynı fikirde olmasam da saygı duyuyorum."
- Bu cümle, "olmasam" ve "duyuyorum" olmak üzere iki yüklemden oluşmaktadır. Bu tür cümlelerde anlatım bozuklukları genellikle öge eksikliği şeklinde karşımıza çıkar.
- Birinci kısım: "Bu konuda seninle aynı fikirde olmasam da"
- Yüklem: "olmasam" (olmak fiili)
- Gizli Özne: "ben" (Kim aynı fikirde değil? Ben.)
- İkinci kısım: "saygı duyuyorum."
- Yüklem: "saygı duyuyorum" (saygı duymak fiili)
- Gizli Özne: "ben" (Kim saygı duyuyor? Ben.)
- Görüldüğü gibi, her iki yüklemin de gizli öznesi "ben"dir. Normalde, gizli öznenin olması anlatım bozukluğu sayılmaz çünkü fiil çekiminden öznenin kim olduğu anlaşılır. Ancak, bazı karmaşık cümle yapılarında veya farklı fiil türlerinin (bir durum bildiren fiil ile bir eylem bildiren fiil gibi) bir arada kullanıldığı durumlarda, ikinci cümlenin öznesinin açıkça belirtilmemesi anlatım bozukluğuna yol açabilir.
- Burada "aynı fikirde olmamak" bir durumu ifade ederken, "saygı duymak" bir eylemi ifade etmektedir. Her ne kadar her ikisinin de gizli öznesi "ben" olsa da, cümlenin akışı ve anlam bütünlüğü açısından ikinci cümlenin öznesinin (ben) açıkça belirtilmesi gerektiği düşünülerek "özne eksikliği" olarak kabul edilir.
- Cümleyi doğru hale getirmek için ikinci yüklemin öznesini açıkça belirtmemiz gerekir: "Bu konuda seninle aynı fikirde olmasam da ben saygı duyuyorum." veya "Bu konuda seninle aynı fikirde olmasam da sana saygı duyuyorum." (Bu ikinci düzeltme dolaylı tümleç eksikliğini de giderir, ancak soruda özne eksikliği aranmaktadır.)
- Anlatım bozukluğu türleri arasında, bu tür bir yapıda öznenin tekrar edilmemesi veya açıkça belirtilmemesi, özellikle de fiillerin nitelikleri farklı olduğunda (durum ve eylem gibi), "özne eksikliği" olarak değerlendirilebilir.
Bu nedenle, cümledeki anlatım bozukluğunun nedeni özne eksikliğidir.
Cevap A seçeneğidir.
