Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kişi zamiri, iyelik eki almış bir ismin yerini tutacak şekilde kullanılmıştır?
A) Bu kalem senin değil, onundur.
B) Biz bu şehre yeni taşındık.
C) Sizleri de davet etmeyi unutmadık.
D) Onlar, yarınki gezi için hazırlık yapıyor.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, kişi zamirlerinin özel bir kullanımını, yani iyelik eki almış bir ismin yerini tutma durumunu inceleyeceğiz. Bu tür kullanımlar, Türkçede anlatımı daha kısa ve akıcı hale getirmek için sıkça karşımıza çıkar. Adım adım ilerleyerek bu konuyu daha iyi anlayalım.
- 1. Kişi Zamiri Nedir?
- Kişi zamirleri, varlıkların veya kişilerin adları yerine kullanılan kelimelerdir. Türkçede bunlar: ben, sen, o, biz, siz, onlar.
- 2. İyelik Eki Almış İsim Nedir?
- İyelik ekleri, bir varlığın kime veya neye ait olduğunu gösteren eklerdir (-m, -n, -ı/i/u/ü, -miz, -niz, -ları/leri). Örneğin: "kalemim" (benim kalemim), "kitabın" (senin kitabın), "evi" (onun evi).
- Soru bizden, bir kişi zamirinin, bu tür iyelik eki almış bir ismin (örneğin "kalemi", "kitabı", "evi" gibi) yerine kullanıldığı cümleyi bulmamızı istiyor.
- 3. Seçenekleri İnceleyelim:
- A) Bu kalem senin değil, onundur.
- Bu cümlede "onundur" kelimesine dikkat edelim. "O" bir kişi zamiridir. "Onundur" ifadesi aslında "onun kalemidir" veya "onun malıdır" gibi bir anlam taşır.
- Burada "onun kalemi" ifadesindeki "kalemi" kelimesi, "kalem" ismine gelmiş 3. tekil kişi iyelik eki (-i) almış bir isimdir.
- "Onundur" kelimesi, "onun kalemi" gibi iyelik eki almış bir ismin yerini tutacak şekilde kullanılmıştır. Yani, "kalem" kelimesini tekrar etmemek için "onundur" denilmiştir. Bu, aradığımız özelliktir.
- B) Biz bu şehre yeni taşındık.
- Buradaki "biz" kelimesi bir kişi zamiridir. Ancak cümlenin öznesi olarak kullanılmıştır ve iyelik eki almış bir ismin yerini tutmamaktadır.
- C) Sizleri de davet etmeyi unutmadık.
- Buradaki "sizleri" kelimesi, "siz" kişi zamirine çoğul eki (-ler) ve belirtme hali eki (-i) eklenerek oluşturulmuştur. Cümlenin nesnesi olarak kullanılmıştır ve iyelik eki almış bir ismin yerini tutmamaktadır.
- D) Onlar, yarınki gezi için hazırlık yapıyor.
- Buradaki "onlar" kelimesi bir kişi zamiridir. Cümlenin öznesi olarak kullanılmıştır ve iyelik eki almış bir ismin yerini tutmamaktadır.
Gördüğümüz gibi, sadece A seçeneğindeki "onundur" ifadesi, "onun kalemi" gibi iyelik eki almış bir ismin yerine geçerek kullanılmıştır. Bu tür kullanımlar, Türkçede "ilgi zamiri" olarak da adlandırılır ve kişi zamirlerinin ilgi eki (-ın, -in, -un, -ün) alarak iyelik eki almış bir ismin yerini tutmasıyla oluşur.
Cevap A seçeneğidir.
