Fotonasti ile fototropizm arasındaki temel fark aşağıdakilerden hangisidir?
A) Fotonasti sadece çiçekli bitkilerde görülür
B) Fototropizmde uyaranın yönü önemli değildir
C) Fotonastide uyaranın yönü önemli değildir
D) Fototropizm turgor hareketidir
Sevgili öğrenciler, bu soru fotonasti ve fototropizm arasındaki temel farkı anlamamızı istiyor. İki kavramı da adım adım inceleyelim ve seçenekleri değerlendirelim.
- Fotonasti Nedir?
- Fotonasti, bitkilerin ışık uyarısına karşı gösterdiği, ancak uyaranın (ışığın) yönüne bağlı olmayan hareketlerdir.
- Bu hareketler genellikle bitkinin belirli bir yöne doğru büyümesi şeklinde değil, daha çok açılıp kapanma gibi geçici hareketler şeklinde ortaya çıkar.
- Örnek: Sabah sefası çiçeğinin gündüz ışıkta açılıp gece karanlıkta kapanması. Burada çiçeğin açılması veya kapanması, ışığın hangi yönden geldiğine bağlı değildir, sadece ışığın varlığına veya yoğunluğuna bağlıdır.
- Fotonastik hareketler genellikle turgor basıncı (hücre içi su basıncı) değişiklikleri ile gerçekleşir.
- Fototropizm Nedir?
- Fototropizm, bitkilerin ışık uyarısına karşı gösterdiği, uyaranın (ışığın) yönüne bağlı olarak gerçekleşen yönelimli büyüme hareketleridir.
- Bitki, ışık kaynağına doğru (pozitif fototropizm, örneğin gövde) veya ışıktan uzağa doğru (negatif fototropizm, örneğin kök) büyür.
- Örnek: Bir saksı bitkisinin pencereye doğru eğilerek büyümesi. Burada bitkinin büyüme yönü, ışığın geldiği yöne göre belirlenir.
- Fototropik hareketler genellikle oksin gibi bitki hormonlarının etkisiyle hücrelerin farklılaşan büyümesi sonucu gerçekleşir.
- Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Fotonasti sadece çiçekli bitkilerde görülür: Bu doğru değildir. Fotonasti sadece çiçekli bitkilerde değil, bazı yaprak hareketlerinde de görülebilir.
- B) Fototropizmde uyaranın yönü önemli değildir: Bu kesinlikle yanlıştır. Fototropizm, ışığın yönüne bağlı olarak gerçekleşen yönelimli bir büyüme hareketidir. Uyaranın yönü çok önemlidir.
- C) Fotonastide uyaranın yönü önemli değildir: Bu ifade doğrudur. Fotonastik hareketlerde, bitkinin tepkisi ışığın geldiği yöne göre değişmez, sadece ışığın varlığına veya yoğunluğuna bağlıdır.
- D) Fototropizm turgor hareketidir: Bu yanlıştır. Fototropizm, hücrelerin farklılaşan büyümesiyle gerçekleşen bir büyüme hareketidir. Turgor hareketleri daha çok nasti hareketlerinde (örneğin küstüm otunun yapraklarını kapatması) görülür.
Bu açıklamalar ışığında, fotonasti ile fototropizm arasındaki temel farkın, uyaranın yönünün önemli olup olmaması olduğunu açıkça görebiliriz.
Cevap C seçeneğidir.
