Bir ıraksak merceğin 2f noktasına yerleştirilen cisim için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Görüntü merceğin aynı tarafında oluşur
B) Görüntü cisimden büyüktür
C) Görüntü terstir
D) Görüntü gerçektir
Bu soruda, bir ıraksak mercekte oluşan görüntünün özelliklerini anlamamız isteniyor. Iraksak merceklerin (diğer adıyla dağıtıcı mercekler veya konkav mercekler) görüntü oluşturma prensiplerini hatırlayarak soruyu adım adım çözelim.
- Iraksak Merceklerin Özellikleri: Iraksak mercekler, üzerlerine düşen paralel ışınları dağıtarak bir noktadan geliyormuş gibi gösterirler. Bu mercekler, cismin nerede olduğuna bakılmaksızın her zaman belirli tipte görüntüler oluştururlar.
- Görüntü Oluşumu: Bir ıraksak merceğin önüne konulan herhangi bir cisim için (ister $2f$ noktasında, ister $f$ noktasında, isterse başka bir yerde olsun), oluşan görüntü her zaman aynı temel özelliklere sahiptir:
- Görüntü Sanaldır (Gerçek değildir): Görüntü, ışınların kendilerinin değil, uzantılarının kesişmesiyle oluşur. Bu yüzden perde üzerine düşürülemez.
- Görüntü Düzdür (Ters değildir): Cisimle aynı yöndedir.
- Görüntü Cisimden Küçüktür (Büyüklüğü azalmıştır): Her zaman cismin boyundan daha küçüktür.
- Görüntü Merceğin Aynı Tarafında oluşur: Görüntü, cismin bulunduğu tarafta, mercek ile odak noktası ($f$) arasında oluşur.
- Seçeneklerin Değerlendirilmesi: Şimdi bu bilgileri kullanarak seçenekleri inceleyelim:
- A) Görüntü merceğin aynı tarafında oluşur: Iraksak merceklerde sanal görüntüler her zaman cismin bulunduğu tarafta oluşur. Bu ifade doğrudur.
- B) Görüntü cisimden büyüktür: Iraksak merceklerde oluşan görüntüler her zaman cisimden küçüktür. Bu ifade yanlıştır.
- C) Görüntü terstir: Iraksak merceklerde oluşan görüntüler her zaman düzdür. Bu ifade yanlıştır.
- D) Görüntü gerçektir: Iraksak merceklerde oluşan görüntüler her zaman sanaldır. Bu ifade yanlıştır.
Görüldüğü gibi, cismin $2f$ noktasına yerleştirilmesi, ıraksak merceğin oluşturduğu görüntünün temel özelliklerini değiştirmez. Her zaman sanal, düz, küçük ve merceğin aynı tarafında bir görüntü oluşur.
Cevap A seçeneğidir.
