Wilson İlkeleri'ne dayanarak Amerikan mandasını savunan, milli egemenlik fikrine karşı çıkan ve İzmir'in işgaline sessiz kalan cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?
A) Redd-i İlhak Cemiyeti
B) Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti
C) Wilson Prensipleri Cemiyeti
D) Trabzon Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti
Sevgili öğrenciler, bu soru, Milli Mücadele dönemindeki farklı cemiyetlerin amaçlarını ve duruşlarını anlamamızı gerektiren önemli bir sorudur. Şimdi soruyu adım adım inceleyelim:
- Soru Ne İstiyor? Soru bizden, Wilson İlkeleri'ne dayanarak Amerikan mandasını savunan, milli egemenlik fikrine karşı çıkan ve İzmir'in işgaline sessiz kalan bir cemiyeti bulmamızı istiyor. Bu üç özelliği bir arada barındıran cemiyet, doğru cevabımız olacaktır.
- Wilson İlkeleri ve Manda Fikri: Birinci Dünya Savaşı sonrası ABD Başkanı Wilson tarafından açıklanan ilkelerden biri, kendi kaderini tayin hakkıydı. Ancak Osmanlı Devleti'nin bazı aydınları ve yöneticileri, devletin içinde bulunduğu zor durumdan kurtulmak için bu ilkeleri farklı yorumlayarak, güçlü bir devletin (özellikle ABD'nin) himayesi altına girmenin (manda yönetimi) en iyi yol olduğunu düşünmüşlerdir. Bu düşünce, tam bağımsızlık ve milli egemenlik fikrine aykırıdır.
- İzmir'in İşgali ve Tepkiler: İzmir'in Yunanlılar tarafından işgali, Milli Mücadele'nin fitilini ateşleyen önemli olaylardan biridir. Bu işgale karşı çıkan ve direnişi örgütleyen birçok cemiyet varken, bazı cemiyetler daha pasif veya farklı çözüm arayışları içindeydi.
- Seçenekleri İnceleyelim:
- A) Redd-i İlhak Cemiyeti: Bu cemiyet, İzmir'in işgalinden sonra kurulmuş ve adından da anlaşılacağı üzere "ilhakı reddetme", yani İzmir'in Yunanistan'a katılmasını engelleme amacı gütmüştür. Milli egemenliği savunmuş ve işgale karşı aktif direniş göstermiştir. Bu nedenle sorudaki kriterlere uymaz.
- B) Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti: Bu cemiyet, Doğu Anadolu'da bir Ermeni devleti kurulmasını engellemek ve bölgedeki Türk haklarını savunmak amacıyla kurulmuştur. Milli egemenliği ve vatanın bütünlüğünü savunmuştur. İzmir'in işgaline sessiz kalmamış, genel olarak işgallere karşı çıkmıştır. Bu nedenle sorudaki kriterlere uymaz.
- C) Wilson Prensipleri Cemiyeti: Bu cemiyet, Osmanlı Devleti'nin parçalanmasını önlemek ve varlığını sürdürmek için Amerikan mandası altına girilmesi gerektiğini savunmuştur. Wilson İlkeleri'nin "kendi kaderini tayin" ilkesini, Osmanlı Devleti'nin kendi isteğiyle bir mandater güç seçmesi olarak yorumlamışlardır. Bu durum, tam bağımsızlık ve milli egemenlik fikrine aykırıdır. İzmir'in işgali gibi bölgesel olaylardan ziyade, devletin genel kurtuluşu için manda fikrini öne sürmüşlerdir ve bu tür işgallere karşı doğrudan bir direniş yerine siyasi bir çözüm aramışlardır. Dolayısıyla, İzmir'in işgaline karşı aktif bir direniş göstermemiş, daha çok manda fikrini yaymaya odaklanmışlardır. Bu cemiyet, sorudaki tüm kriterleri karşılamaktadır.
- D) Trabzon Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti: Bu cemiyet, Trabzon ve çevresinde bir Pontus Rum devleti kurulmasını engellemek ve bölgedeki Türk haklarını savunmak amacıyla kurulmuştur. Milli egemenliği ve vatanın bütünlüğünü savunmuştur. İzmir'in işgaline sessiz kalmamış, genel olarak işgallere karşı çıkmıştır. Bu nedenle sorudaki kriterlere uymaz.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, Wilson İlkeleri'ne dayanarak Amerikan mandasını savunan, milli egemenlik fikrine karşı çıkan ve İzmir'in işgaline karşı aktif bir direniş sergilemeyen cemiyetin Wilson Prensipleri Cemiyeti olduğu açıkça görülmektedir.
Cevap C seçeneğidir.
