Sevgili öğrenciler, bu soru II. Abdülhamit Dönemi'nin önemli bir siyasi ve sosyal özelliğini, basına uygulanan sansürü ve buna karşı gelişen muhalefeti anlamamızı istiyor. Adım adım inceleyelim:
-
II. Abdülhamit'in İstibdat Dönemi ve Sansür: II. Abdülhamit, tahta geçtikten sonra özellikle 1878'den itibaren meclisi kapatarak ve anayasayı askıya alarak mutlakiyetçi bir yönetim kurdu. Bu döneme "İstibdat Dönemi" denir. Bu dönemde devlet otoritesini güçlendirmek ve muhalif sesleri kısmak amacıyla basına çok sıkı bir sansür uygulandı. Gazeteler ve kitaplar denetleniyor, padişah aleyhine veya rejimi eleştiren her türlü yayın yasaklanıyordu.
-
Muhalefetin Yurt Dışına Kayması: Ülke içinde fikirlerini özgürce ifade edemeyen, sansür ve baskı altında kalan aydınlar, yazarlar ve siyasetçiler, düşüncelerini yaymak ve rejimi eleştirmek için yurt dışına çıkmak zorunda kaldılar. Özellikle Paris, Cenevre, Kahire gibi şehirler, Osmanlı muhalefetinin merkezi haline geldi.
-
Muhalif Gruplar ve Yayınları: Bu yurt dışındaki muhalif grupların en bilineni ve etkili olanı "Jön Türkler" (Genç Türkler) idi. Jön Türkler, Osmanlı İmparatorluğu'nun kurtuluşunu meşrutiyetin yeniden ilan edilmesinde, anayasal düzene geçilmesinde ve özgürlüklerin genişletilmesinde görüyorlardı. Fikirlerini yaymak ve kamuoyu oluşturmak için yurt dışında çeşitli gazete ve dergiler çıkardılar. Bu yayınlar, sansürsüz bir şekilde Abdülhamit yönetimini eleştiriyor, halkı bilinçlendirmeye çalışıyordu.
-
Seçeneklerin Değerlendirilmesi:
-
A) Yeraltı basını: Yeraltı basını genellikle bir ülkenin kendi sınırları içinde, gizlice ve yasa dışı yollarla çıkarılan yayınları ifade eder. Soru ise yurt dışında çıkarılan yayınları soruyor. Bu nedenle doğru değildir.
-
B) Serbest basın: Serbest basın, devlet denetimi ve sansürü olmayan, özgürce yayın yapan basını ifade eder. II. Abdülhamit döneminde yurt içinde serbest basın yoktu, yurt dışındaki yayınlar ise sansürden kaçmak için çıkarılıyordu, yani "serbest" olmaları bir sonuçtu, adları değildi.
-
C) Sürgün basını: "Sürgün basını" genel bir ifade olabilir ancak II. Abdülhamit dönemindeki spesifik muhalif yayınlar için kullanılan yaygın ve tarihi terim bu değildir.
-
D) Jön Türk basını: II. Abdülhamit döneminde yurt dışında muhalif görüşleri yayan ve sansürden kaçan en önemli grup Jön Türkler'di. Onların çıkardığı gazete ve dergiler, doğrudan "Jön Türk basını" olarak adlandırılır ve dönemin siyasi literatüründe bu şekilde yerini almıştır. Bu yayınlar, dönemin en etkili muhalif sesleriydi.
Bu bilgiler ışığında, II. Abdülhamit'in sansür politikası sonucunda yurt dışında çıkarılan ve muhalif görüşlerin yayınlandığı gazetelere verilen ad Jön Türk basınıdır.
Cevap D seçeneğidir.
