Aşağıdaki durumlardan hangisinde tek nicel değişkenli bir istatistiksel araştırma sorusu oluşturulabilir?
A) Öğrencilerin göz renklerinin belirlenmesi
B) Bir sınıftaki öğrencilerin sınav puanlarının analizi
C) Farklı illerdeki hava sıcaklıklarının karşılaştırılması
D) Müşterilerin en çok tercih ettiği araba markası
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda, istatistiksel araştırmalarda kullanılan değişken türlerini ve araştırma sorularının nasıl oluşturulduğunu anlamamız isteniyor. Özellikle "tek nicel değişkenli" bir araştırma sorusu oluşturma kavramına odaklanacağız.
- Nicel Değişken Nedir?
Nicel (sayısal) değişkenler, ölçülebilen veya sayılabilen değerlerdir. Bu değişkenler genellikle sayısal bir ölçek üzerinde ifade edilir ve matematiksel işlemler (ortalama alma, toplama vb.) yapılabilir. Örneğin, yaş, boy, kilo, sınav puanı, sıcaklık gibi.
- Nitel Değişken Nedir?
Nitel (kategorik) değişkenler, özellikleri veya kategorileri ifade eder. Sayısal olarak ölçülmezler, ancak farklı gruplara ayrılırlar. Örneğin, göz rengi, cinsiyet, araba markası, medeni durum gibi.
- Tek Nicel Değişkenli Araştırma Sorusu Nedir?
Bu tür bir araştırma sorusu, sadece bir tane sayısal değişkenin özelliklerini (ortalama, medyan, yayılım, dağılım vb.) incelemeyi hedefler. Başka bir değişkenle karşılaştırma veya ilişki kurma amacı taşımaz.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Öğrencilerin göz renklerinin belirlenmesi
- Buradaki değişken "göz rengi"dir (mavi, kahverengi, yeşil vb.).
- Göz rengi, sayısal olarak ölçülemeyen, kategorik bir özelliktir. Dolayısıyla bu bir nitel değişkendir.
- Bu seçenek, tek nicel değişkenli bir araştırma sorusu oluşturmak için uygun değildir.
- B) Bir sınıftaki öğrencilerin sınav puanlarının analizi
- Buradaki değişken "sınav puanı"dır (örneğin 0-100 arası sayılar).
- Sınav puanı, sayısal olarak ifade edilebilen ve ölçülebilen bir değerdir. Bu bir nicel değişkendir.
- Bu durumda, "Bir sınıftaki öğrencilerin ortalama sınav puanı nedir?" veya "Sınav puanları ne kadar değişim göstermektedir?" gibi tek bir nicel değişkenin özelliklerini inceleyen bir araştırma sorusu oluşturulabilir.
- Bu seçenek, tek nicel değişkenli bir araştırma sorusu için mükemmel bir örnektir.
- C) Farklı illerdeki hava sıcaklıklarının karşılaştırılması
- Buradaki değişkenlerden biri "hava sıcaklığı"dır (nicel değişken). Ancak, "farklı illerdeki" ifadesi, araştırmaya ikinci bir değişkeni (il/konum - nitel değişken) dahil eder.
- Bu tür bir araştırma, nicel bir değişkenin (sıcaklık) nitel bir değişkenin (il) farklı kategorileri arasındaki farklarını veya ilişkilerini incelemeyi amaçlar. Yani, birden fazla değişkenin etkileşimini içerir.
- Bu nedenle, sadece "tek nicel değişkenli" bir araştırma sorusu değildir.
- D) Müşterilerin en çok tercih ettiği araba markası
- Buradaki değişken "araba markası"dır (Ford, BMW, Toyota vb.).
- Araba markası, sayısal olarak ölçülemeyen, kategorik bir özelliktir. Dolayısıyla bu bir nitel değişkendir.
- Bu seçenek de, tek nicel değişkenli bir araştırma sorusu oluşturmak için uygun değildir.
Yukarıdaki analizler sonucunda, sadece B seçeneğinde verilen durumun tek bir nicel değişkeni (sınav puanı) içerdiği ve bu değişkenin özelliklerini incelemeye yönelik bir araştırma sorusu oluşturulabileceği açıkça görülmektedir.
Cevap B seçeneğidir.
