Sevgili öğrenciler, bu soru, günlük hayatta sıkça karşılaştığımız bir psikolojik durumu anlamamızı sağlıyor. Bir işletim sisteminden diğerine geçiş yapmak gibi alışkanlık gerektiren durumlarda beynimizin nasıl tepki verdiğini inceleyelim.
- Senaryoyu Anlayalım: Kullanıcı, Windows'tan Linux'a geçiş yapıyor. Windows'ta edindiği alışkanlıklar, klavye kısayolları, dosya yönetim şekli, programların çalışma mantığı gibi birçok konuda belirli bir "doğru" veya "kolay" yol öğrenmiş durumda. Linux'a geçtiğinde ise bu yolların çoğu artık geçerli değil veya farklı şekillerde yapılması gerekiyor. Bu durum, kullanıcının eski alışkanlıklarını değiştirmekte zorlanmasına neden oluyor.
- Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) Bilişsel çelişki: Bu kavram, bir kişinin aynı anda birbiriyle çelişen iki veya daha fazla inanca, fikre veya değere sahip olması durumunda yaşadığı psikolojik rahatsızlığı ifade eder. Ayrıca, kişinin davranışları inançlarıyla çeliştiğinde de ortaya çıkar. Kullanıcının durumunda, "Bilgisayar böyle kullanılır (Windows'taki gibi)" inancı ile "Şu an bilgisayarı farklı kullanmam gerekiyor (Linux'taki gibi)" gerçeği arasında bir çelişki yaşanır. Bu çelişki, alışkanlıkları değiştirme zorluğunun temel nedenidir. Kullanıcı, eski bildikleriyle yeni öğrendiklerini bağdaştıramadığı için bir iç çatışma yaşar.
- B) Algıda değişmezlik: Bu, bir nesnenin boyutunun, şeklinin veya renginin, görüş açısı veya aydınlatma değişse bile aynı algılanması eğilimidir. Örneğin, bir kapının farklı açılardan bakıldığında bile dikdörtgen olarak algılanması. Bu durum, alışkanlık değiştirme zorluğuyla doğrudan ilgili değildir.
- C) Davranışsal uyum: Bu, bir bireyin davranışlarını yeni koşullara veya çevreye göre ayarlaması sürecidir. Kullanıcının Linux'a geçişte yapması gereken şey davranışsal uyumdur. Ancak soru, bu uyumu sağlamakta yaşanan "zorluğu" ve bunun psikolojik açıklamasını soruyor. Davranışsal uyum, bir sonuç veya süreçken, bilişsel çelişki bu süreci zorlaştıran psikolojik durumu açıklar.
- D) Öğrenilmiş çaresizlik: Bu durum, bir bireyin olumsuz bir durumla karşılaştığında, durumu değiştirmek için hiçbir şey yapamayacağına inanması ve bu inanç nedeniyle pasif kalmasıdır. Genellikle tekrarlayan başarısızlıklar veya kontrol edilemeyen olumsuz deneyimler sonucunda ortaya çıkar. Kullanıcının başlangıçtaki alışkanlık değiştirme zorluğu, henüz çaresizlik seviyesine ulaşmamış, daha çok eski ve yeni arasındaki çatışmadan kaynaklanan bir durumdur.
- Doğru Cevabın Açıklaması: Kullanıcı Windows'ta belirli bir "doğru" veya "verimli" çalışma şekli geliştirmiştir. Linux'a geçtiğinde bu "doğru" bildikleriyle yeni sistemin gerektirdikleri çelişir. Örneğin, "Sağ tıklayınca bu menü açılır" inancı ile "Linux'ta sağ tıklayınca farklı bir menü açılıyor veya bu özellik yok" gerçeği arasında bir çatışma yaşar. Bu çatışma, zihinsel bir rahatsızlık yaratır ve eski alışkanlıkları bırakıp yenilerini edinme sürecini zorlaştırır. Bu durum, tam olarak bilişsel çelişki kavramıyla açıklanır.
Cevap A seçeneğidir.
