"Küçük çocuk, parkta oynarken düştü ve dizini kanattı. Annesi hemen yanına koştu, onu teselli etti ve yarasını temizledi."
Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi örneklendirilmemiştir?
A) Ünsüz yumuşaması
B) Ünlü düşmesi
C) Ünsüz benzeşmesi
D) Ünlü daralması
Merhaba sevgili öğrencilerim! Bu soruyu birlikte adım adım inceleyerek doğru cevaba ulaşalım. Unutmayın, her adımda yeni bir şey öğreniyoruz!
Öncelikle parçamızı dikkatlice okuyalım: "Küçük çocuk, parkta oynarken düştü ve dizini kanattı. Annesi hemen yanına koştu, onu teselli etti ve yarasını temizledi."
Şimdi de seçenekleri tek tek inceleyelim ve parçada örneklenip örneklenmediğine bakalım:
- A) Ünsüz Yumuşaması: Ünsüz yumuşaması, sert ünsüzlerden (p, ç, t, k) biriyle biten bir kelimeye ünlüyle başlayan bir ek geldiğinde, kelimenin sonundaki sert ünsüzün yumuşayarak (b, c, d, ğ) sesine dönüşmesidir. Parçada "düştü" kelimesinde "düş-tü" şeklinde bir ek alımı var ve "ş" sesi değişmemiş. Ancak "kanattı" kelimesinde "kanat-ı" birleşimi var ve "t" sesi "d" sesine dönüşerek yumuşama gerçekleşmiş. Bu nedenle ünsüz yumuşaması örneği vardır.
- B) Ünlü Düşmesi: Ünlü düşmesi, bazı kelimelerin yapım eki alırken veya iki kelimenin birleşmesi sırasında bir ünlüsünü kaybetmesidir. Bu parçada "yanına" kelimesi "yanı-ına" şeklinde incelendiğinde "ı" ünlüsünün düştüğü görülür. Dolayısıyla ünlü düşmesi örneği de mevcuttur.
- C) Ünsüz Benzeşmesi: Ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi), sert ünsüzlerden (f, s, t, k, ç, ş, h, p) biriyle biten bir kelimeye, yine sert ünsüzlerden biriyle başlayan bir ek geldiğinde, ekin başındaki yumuşak ünsüzün sertleşerek kendisine benzemesidir. "Düştü" kelimesi "düş-dü" şeklinde değil "düş-tü" şeklinde sertleşerek yazılmıştır. Bu nedenle ünsüz benzeşmesi de vardır.
- D) Ünlü Daralması: Ünlü daralması, geniş ünlülerden (a, e) biriyle biten bir fiile "-yor" ekinin gelmesiyle, fiilin sonundaki geniş ünlünün daralarak (ı, i, u, ü) seslerinden birine dönüşmesidir. Parçada bu ses olayına örnek bir kelime bulunmamaktadır.
Gördüğümüz gibi, A, B ve C seçeneklerinde verilen ses olaylarına parçada örnekler bulunurken, D seçeneğindeki ünlü daralmasına dair bir örnek bulunmamaktadır.
Cevap D seçeneğidir.
