Aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem ünsüz yumuşaması hem de ünlü düşmesi ses olayı birlikte görülmektedir?
A) Kalbimi bu şehre bıraktım.
B) Aklıma güzel fikirler geliyor.
C) Resmi deftere kaydettim.
D) Yurdumu çok seviyorum.
Merhaba sevgili öğrenciler, bu soruyu birlikte adım adım çözerek hem ünsüz yumuşamasını hem de ünlü düşmesini nasıl bulacağımızı öğreneceğiz. Unutmayın, ses olaylarını anlamak dilimizi daha iyi tanımamızı sağlar!
Öncelikle ünsüz yumuşaması ve ünlü düşmesi olaylarını hatırlayalım:
- Ünsüz Yumuşaması (ünsüz değişimi): Sert ünsüzlerden (p, ç, t, k) biriyle biten bir kelimeye ünlü ile başlayan bir ek geldiğinde, kelimenin sonundaki sert ünsüz yumuşayarak b, c, d, ğ'ye dönüşür. Örneğin: kitap - kitaba (p → b).
- Ünlü Düşmesi: İki heceli bazı kelimelerde, ikinci hecede bulunan dar ünlü (ı, i, u, ü) ünlü ile başlayan bir ek aldığında düşer. Örneğin: ağız - ağzı (ı düşer).
Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Kalbimi bu şehre bıraktım.
- "Kalbimi" kelimesinde "kalp" kelimesi ünlü ile başlayan bir ek alarak (i) sondaki "p" ünsüzü "b"ye yumuşamış (ünsüz yumuşaması). Aynı zamanda "kalbim" kelimesi oluşurken "kalp" kelimesindeki "i" ünlüsü düşmüştür (ünlü düşmesi).
- B) Aklıma güzel fikirler geliyor.
- "Aklıma" kelimesinde "akıl" kelimesi ünlü ile başlayan bir ek alarak (ı) ünlüsü düşmüştür (ünlü düşmesi). Ancak ünsüz yumuşaması yoktur.
- C) Resmi deftere kaydettim.
- Bu cümlede herhangi bir ünsüz yumuşaması veya ünlü düşmesi bulunmamaktadır. "Kaydettim" kelimesi "kayıt ettim" kelimelerinin birleşimidir, burada herhangi bir ses olayı meydana gelmemiştir.
- D) Yurdumu çok seviyorum.
- Bu cümlede de herhangi bir ünsüz yumuşaması veya ünlü düşmesi bulunmamaktadır.
Gördüğümüz gibi, hem ünsüz yumuşaması hem de ünlü düşmesi olayları A seçeneğinde birlikte bulunmaktadır.
Cevap A seçeneğidir.
