"Genç adam, sabah erkenden kalktı, işine gitti ve akşama kadar çalıştı."
Bu cümlede aşağıdaki ses olaylarından hangisi vardır?
A) Ünlü türemesi
B) Ünsüz türemesi
C) Ünlü düşmesi
D) Ünsüz yumuşaması
Merhaba sevgili öğrenciler! Şimdi bu güzel Türkçe sorusunu birlikte adım adım çözelim. Unutmayın, her adımda yeni bir şey öğreniyoruz!
Öncelikle sorudaki cümleyi dikkatlice inceleyelim: "Genç adam, sabah erkenden kalktı, işine gitti ve akşama kadar çalıştı."
Şimdi de seçenekleri tek tek değerlendirelim:
- A) Ünlü türemesi: Ünlü türemesi, bir kelimeye ek geldiğinde veya kelimeler birleşirken fazladan bir ünlünün ortaya çıkmasıdır. Örneğin, "azıcık" kelimesi "az" kelimesine "-cık" eki geldiğinde "ı" ünlüsünün türemesiyle oluşur. Bu cümlede böyle bir durum yok.
- B) Ünsüz türemesi: Ünsüz türemesi, bir kelimeye ek geldiğinde veya kelimeler birleşirken fazladan bir ünsüzün ortaya çıkmasıdır. Örneğin, "hissetmek" kelimesi "his" kelimesine "-etmek" yardımcı fiili geldiğinde "s" ünsüzünün türemesiyle oluşur. Bu cümlede de böyle bir durum söz konusu değil.
- C) Ünlü düşmesi: Ünlü düşmesi, bir kelimeye ek geldiğinde veya kelimeler birleşirken kelime içindeki bir ünlünün düşmesidir. Örneğin, "ağız" kelimesi "-ı" hal ekini aldığında "ağzı" şeklinde olur ve "ı" ünlüsü düşer. Bu cümlede de ünlü düşmesi örneği bulunmuyor.
- D) Ünsüz yumuşaması: Ünsüz yumuşaması, sert ünsüzlerden (p, ç, t, k) biriyle biten bir kelimeye ünlü ile başlayan bir ek geldiğinde, bu sert ünsüzlerin yumuşayarak (b, c, d, g veya ğ) değişmesidir. Bu cümlede "kalktı" kelimesi "kalk-dı" şeklinde ayrılır. "Kalk" kelimesi "k" sert ünsüzü ile bitiyor ve "-dı" eki ünlü ile başlamıyor. Ancak "gitti" kelimesine dikkat edelim. Kelimenin kökü "git-". "Git" kelimesi "t" sert ünsüzü ile bitiyor ve "-ti" ekini aldığında "t" ünsüzü "d" ünsüzüne dönüşerek yumuşamış. İşte ünsüz yumuşaması örneği!
Gördüğümüz gibi, cümlede ünsüz yumuşaması örneği bulunmaktadır.
Cevap D seçeneğidir.
