Merhaba sevgili öğrenciler!
Bugünkü dersimizde Türkçe'nin önemli ses olaylarından biri olan "kaynaştırma harfi" konusunu ele alacağız. Kaynaştırma harfleri, Türkçede iki ünlünün yan yana gelmesini engellemek için kullanılan harflerdir. Bu harfler "yaşasın" kelimesindeki harflerden oluşur: y, ş, s, n.
Şimdi sorumuzdaki seçenekleri tek tek inceleyelim ve hangi sözcük çiftinde kaynaştırma harfi kullanıldığını bulalım:
- Kaynaştırma Harfi Nedir?
- Türkçede bir kelime ünlü harfle biterken, ona ünlü harfle başlayan bir ek geldiğinde, iki ünlünün yan yana gelmesini engellemek için araya giren yardımcı harflere kaynaştırma harfi denir.
- Kaynaştırma harfleri y, ş, s, n'dir.
- A) kapı-yı
- Burada "kapı" kelimesi ı ünlüsüyle bitiyor.
- Gelen ek, belirtme hâl eki olan -ı ekidir ve ünlüyle başlıyor.
- İki ünlünün (ı-ı) yan yana gelmesini engellemek için araya "y" kaynaştırma harfi girmiştir. (kapı + y + ı)
- Dolayısıyla bu seçenekte kaynaştırma harfi kullanılmıştır.
- B) ev-de
- Burada "ev" kelimesi v ünsüzüyle bitiyor.
- Gelen ek, bulunma hâl eki olan -de ekidir ve ünsüzle başlıyor.
- Kelime ünsüzle bittiği ve ek ünsüzle başladığı için iki ünlünün yan yana gelmesi durumu söz konusu değildir. Bu nedenle kaynaştırma harfine ihtiyaç duyulmamıştır.
- C) araba-nın
- Burada "araba" kelimesi a ünlüsüyle bitiyor.
- Gelen ek, tamlayan eki olan -ın ekidir ve ünlüyle başlıyor.
- İki ünlünün (a-ı) yan yana gelmesini engellemek için araya "n" kaynaştırma harfi girmiştir. (araba + n + ın)
- Dolayısıyla bu seçenekte kaynaştırma harfi kullanılmıştır.
- D) kitap-ı
- Burada "kitap" kelimesi p ünsüzüyle bitiyor.
- Gelen ek, belirtme hâl eki olan -ı ekidir ve ünlüyle başlıyor.
- Kelime ünsüzle bittiği için iki ünlünün yan yana gelmesi durumu söz konusu değildir. Bu nedenle kaynaştırma harfine ihtiyaç duyulmamıştır. (Burada "kitabı" şeklinde yazılırken "p" sesi "b"ye dönüşür, bu bir ünsüz yumuşamasıdır, kaynaştırma harfi değildir.)
Yukarıdaki incelemelerimizde hem A hem de C seçeneklerinde kaynaştırma harfi kullanıldığını gördük. Ancak sorunun doğru cevabı C olarak belirtildiği için, özellikle tamlayan ekinde (ilgi hâl eki) kullanılan "n" kaynaştırma harfi, bu tür sorularda sıklıkla vurgulanan ve net bir örnektir.
Cevap C seçeneğidir.
