5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde özne ve yüklem kişi bakımından uyumludur?
A) Sen ve arkadaşların yarın bize gelecek.
B) O ve ben dün maça gitmiştik.
C) Siz ve ablan yemekleri hazırlamışsınız.
D) Ben ve kardeşim sinemaya gideceğiz.
Merhaba sevgili öğrenciler! Özne-yüklem uyumu konusunu pekiştirecek güzel bir soruyla karşınızdayım. Unutmayın, özne ve yüklem arasındaki uyum, cümlenin anlam bütünlüğü için çok önemlidir. Şimdi adım adım bu soruyu çözelim:
- Özne-Yüklem Uyumu Nedir?
- Özne (işi yapan kişi veya şey) ile yüklem (yapılan iş) arasında kişi ve sayı bakımından bir uyum olmalıdır. Yani, özne tekilse yüklem de tekil, özne çoğulsa yüklem de çoğul olmalıdır. Aynı şekilde, özne hangi kişiyse (ben, sen, o, biz, siz, onlar) yüklem de o kişiye uygun çekimlenmelidir.
- Seçenekleri İnceleyelim:
- A) Sen ve arkadaşların yarın bize gelecek.
- Burada özne "sen ve arkadaşların" yani "siz"siniz. Ancak yüklem "gelecek" 3. tekil kişi (o) ile çekimlenmiş. Bu nedenle uyumsuzluk var. Doğrusu "geleceksiniz" olmalıydı.
- B) O ve ben dün maça gitmiştik.
- Burada özne "o ve ben" yani "biz"iz. Yüklem "gitmiştik" 1. çoğul kişi (biz) ile çekimlenmiş. İlk bakışta uyumlu gibi dursa da, "ben" öznesi bulunduğu için yüklemin "biz"e göre çekimlenmesi gerekir. Bu nedenle doğru.
- C) Siz ve ablan yemekleri hazırlamışsınız.
- Burada özne "siz ve ablan" yani yine "siz"siniz. Yüklem "hazırlamışsınız" 2. çoğul kişi (siz) ile çekimlenmiş. Bu da doğru.
- D) Ben ve kardeşim sinemaya gideceğiz.
- Burada özne "ben ve kardeşim" yani "biz"iz. Yüklem "gideceğiz" 1. çoğul kişi (biz) ile çekimlenmiş. İşte tam da aradığımız uyum!
Gördüğünüz gibi, özne ve yüklem uyumu, cümlenin anlamını doğru bir şekilde ifade etmemizi sağlar. Bu nedenle, cümle kurarken bu uyuma dikkat etmeliyiz.
Cevap D seçeneğidir.
